تبلیغات
جغرافیا و برنامه ریزی شهری - توسعه پایدار و توسعه پایدار شهر
 
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
درباره وبلاگ


اینجانب منیر یاری دانشجو دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری می باشم. این وبلاگ جهت گسترش علم شیرین جغرافیا و شاخه های آن بخصوص جغرافیا و برنامه ریزی شهری و جغرافیا و برنامه ریزی توریسم ایجاد شده، طرح موضوعات مرتبط با برنامه ریزی شهری و توریسم، جغرافیا شهری و گردشگری استان لرستان، ارائه مقالات علمی ـ پژوهشی، و... از اهداف و اولویتهای مباحثم است. منتظر همفکری و ارسال نظرات و انتقادات سازنده ی شما در پربار شدن مطالب هستم
با سپاس
monir.yary@yahoo.com
monir.yary@gmail.com

مدیر وبلاگ : منیر یاری
نویسندگان
سه شنبه 8 اردیبهشت 1394 :: نویسنده : منیر یاری


توسعه پایدار، مفهومی عقلانی است که تغییرات در بسیاری از جنبه های دنیای امروز در آن گنجانده شده است. این واژه اولین بار به طور رسمی توسط خانم برانت لند در سال 1987 در گزارش " آینده مشترک ما" در نتیجه توجه به مسائل زیست محیطی در سطح جهان مطرح شد. در این مفهوم برآوردن نیازهای کنونی بشر، بدون نابود ساختن توانایی های نسل های آینده تاکید شده است و بر مبنای این تعریف، قبل از این که جامعه ای بتواند به پایداری برسد، لازم است عدالت بین نسل ها و درون آن جامعه تامین شود(معتمدی مهر و مطیع دوست کومله،74:1391). از نظر دراکاسیس موضوعات توسعه پایدار شامل موارد زیر است:

1-   موضوعات اقتصادی(شامل فعالیت های اقتصادی، اشتغال و فقر)؛

2-   عناصر فیزیکی شهر: یکی از مهم ترین محورها، تقسیم مسئولیت ها و نقش دولت در این راستا و از طرف دیگر آن چه که به مردم باز می گردد، است. در بخش دولتی عناصری چون تامین آب و انرژی و در بخش مردمی، جمع آوری و دفع زباله و نیز بازیافت از زباله است.

3-   فضای محیط اجتماعی: به عنوان نیازهای اساسی انسان به شمار می رود. این نیازها طیف وسیعی از سرپناه تا خوراک، آموزش و بهداشت را شامل می شود. دولت نقش اساسی در پاسخگویی به نیازهای هزینه بر در مقیاس کلان را دارد. با این حال در سال های اخیر که مشارکت مردمی در تامین خدمات مطرح شده است، فشار بر اقشار کم درآمد از جمله معضلات شناخته شده است(پور جعفر و همکاران،27:1390). واژه توسعه پایدار در مفهوم گسترده آن به معنی" اداره و بهره برداری صحیح و کارا از منابع پایه، طبیعی، مالی و نیروی انسانی برای دستیابی به الگوی مصرف مطلوب است که با به کارگیری امکانات فنی و ساختار و تشکیلات مناسب برای رفع نیاز نسل امروز و آینده به طور مستمر و رضایت بخش" امکان پذیر می شود(مکنول،5:1374). اکولوژی، اقتصاد، جامعه و اخلاق، ارتباط میان سه حوزه اول برای اولین بار توسط ترور هنکوک در قالب یک الگوی مفهومی برای جامعه پایدار ارائه شد. به تدریج با شناخته شدن نقش و اهمیت اخلاق در توسعه پایدار، حوزه اخلاق نیز به این الگو افزوده شد. شکل تکامل یافته و خلاصه شده این مدل به ماتریس پایداری نیز معروف است، شکل(زرآبادی و توکلی،111:1388).

 

توسعه پایدار راه تازه ای برای رسیدن به آرمان های بشر همراه با حفظ منابع و امکانات برای آیندگان است و قوانین و راهکارهایی را می طلبد تا مسیر هموارتر شود. از آنجا که واژه توسعه پایدار در برگیرنده کلیه مفاهیم اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، کالبدی و زیست محیطی است، حصول به آن نیازمند عزم ملی و همیاری تمام بخش ها و نهادهای دولتی و غیردولتی و ارائه برنامه جامع در این زمینه است. در دهه های اخیر یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار، دستیابی به توسعه پایدار شهری است(سعیده زرآبادی و توکلی،111:1388). برای این که بتوان توسعه را پایدار نامید، باید دارای چهار مشخصه باشد که عبارت اند از:

1.      بهره وری: در واقع یک معادله ی پویاست، بین سیستم طبیعی و سیستم های اجتماعی اقتصادی که تولید غذا و دیگر کالاها را برای مردم تضمین می کند، بدون این که برای سیستم ضرری داشته باشد. بهره وری ظرفیت جامعه برای استفاده یا تغییر شکل سیستم های طبیعی در تولید غذا و کالا بازده بهینه را می سنجد؛

2.      عدالت: یعنی ظرفیت جامعه در توزیع عادلانه  ی فرصت ها و تهدیدهایی که ناشی از کاربرد امون یا تغییر سیستم های طبیعی پیرامون هستند، مانند توزیع آنچه که از فرایند توسعه حاصل می شود. این اصطلاح در مورد توزیع ثروت در بین مردم نیز به کار می رود؛

3.      انعطاف پذیری: به ظرفیت جامعه در واکنش به فشارهای طبیعی یا تحمیلی یا ضربه های ناگهانی گفته می شود. انعطاف پذیری یعنی قابلیت سیستم برای ترمیم یا نگهداری سطح بهره وری در بی نظمی های کوتاه یا طولانی مدت؛

4.      ثبات: یعنی ظرفیت جامعه در ادامه ی استفاده یا تغییر فرایند سیستم های طبیعی بدون دگرگونی شدید(قرخلو و حسینی،159:1385-1360). توسعه پایدار شهری، پدیده ای با ابعاد گسترده و پیچیده است که در رشد و تکوین شهرها تاثر گذار بوده، عوامل اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و اکولوژیک را مورد توجه قرار می دهد. آنچه امروزه مهم است، آگاهی از نقاط قوت و ضعف ابعاد اجتماعی اقتصادی، زیست محیطی و اکولوژیک توسعه است، که می تواند عاملی مهم در جهت رفع مشکلات و نارسایی های موجود برای نیل به رفاه اقتصادی و سلامتی اجتماعی و دستیابی به توسعه ی پایدار و در نهایت به عدالت اجتماعی باشد. در همین راستا، برنامه ریزی شهری به طور اعم و برنامه ریزی توسعه ی پایدار شهرها به طور اخص، در پی نظم بخشیدن به فضاهای شهری، از لحاظ دسترسی به امکانات و خدمات شهری و توزیع مناسب کاربری های مختلف شهری است .به عبارت دیگر، در پی فراهم ساختن بهترین شرایط زیست و روابط مناسب بین کاربری های مختلف برای ساکنان شهری است. کاهش فقر و نابرابری و تکیه بر اصل عدالت اجتماعی و برابری جغرافیایی از اقدامات اساسی توسعه پایدار شهری است(حکمت نیا و موسوی،35:1385). توسعه پایدار شهری پدیده چند وجهی است که حفظ محیط زیست، عدالت اجتماعی و پویایی اقتصادی با مصرف بهینه منابع را مد نظر قرار می دهد(محمودی و ماجد،44:1391). در یک دید اجمالی مبانی نظری مفهوم پایداری در شهر و ناحیه شامل این موارد می شود: کاهش آلودگی، نگهداری منابع طبیعی، کاهش حجم ضایعات شهری، افزایش بازیافت ها، کاهش انرژی صرفی، افزایش بیش از حد جانداران مفید در شهر و روستا با ایجاد جامعه جنگلی و درختان شهری و نواحی سبز، عدم تمرکز شهری و کاهش پراکندگی ها، افزایش تراکم متوسط در حومه های شهری و شهرهای کوچک، کاهش فواصل ارتباطی، ایجاد اشتغال محلی، توسعه متنوع مساکن در مراکز اشتغال، توسعه شهرهای کوچک برای کاهش اتکا به شهرهای بزرگ، ساختار اجتماعی متعادل حمل و نقل عمومی و کاهش راه بندان جاده ای مدیریت ضایعات بازیافت نشدنی، توزیع منابع و تهیه غذای پایدار محلی به این طریق اولاً با جانشینی منابع و نوسازی آنها اتخاذ سیاست کاربری صحیح و محافظت از زمین بالا می رود و ثانیاً با توجه به برنامه ریزی شهری و ناحیه ای و ساماندهی فضا توسعه پایدار حاصل می شود(فیروزبخت و همکاران،63:1391). نظریه توسعه پایدار شهری موضوع های جلوگیری از آلودگی های محیط شهری و ناحیه ای، کاهش ظرفیت های تولید محلی، ناحیه ای و ملی، حمایت از بازیافت ها، عدم حمایت از توسعه های زیان آور و از بین بردن شکاف میان فقیر و غنی را مطرح می کند. همچنین راه رسیدن به این اهداف را با برنامه ریزی شهری، روستایی، ناحیه ای و ملی که برابر قانون، کنترل بیشتر در شهر و روستاست، می داند. این نظریه به مثابه دیدگاهی راهبردی، به نقش دولت در این برنامه ریزی ها اهمیت بسیار می دهد و معتقد است دولت  ها باید از محیط زیست شهری حمایت همه جانبه ای کنند(سعیده زرآبادی و توکلی،112:1388)توسعه پایدار و توسعه پایدار شهری طی دهه های اخیر به تدریج به پارادایم نوین و مسلطی در ادبیات نظری و علمی رایج در باب توسعه و برنامه ریزی شهری تبدیل شده است. این پارادایم اگر چه ناظر به برداشت ها و تفسیرهای گوناگون می باشد، اما در مجموع بر پایداری و استمرار توسعه برای همگان و نسل های آینده طی زمان و بر همه جانبه نگری ابعاد پیچیده اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی فرآیند توسعه در سطح یک کشور یا شهر تاکید دارد (فیروزبخت و همکاران،58:1391). مبانی نظری برنامه ریزی" شهر پایدار" مبتنی بر حفاظت از اراضی، الگوی توسعه پایدار شهری، زیر بنای مفید، تجدید نظر در شکل شهرها، کنترل رشد، صرفه جویی در انرژی ساختمانی، تراکم متعادل، تغییر در کاربریها، حفظ  فرهنگ و سنت و ارزشها، روی آوردن به مصالح و هنرهای بومی، طراحی بر مبنای عابر پیاده، استفاده از دوچرخه، استفاده کاراتر از زمین، استفاده بیشتر از اراضی درون شهر و بافتهای خالی، استفاده جدید از بناهای قدیمی، احیا اراضی تخریب شده، دوری از مکانهای دارای آسیب از قبیل مسیلها و فرسایش و لغزش و گسل، ...، پایداری مسکن، توجه به شبکه ای پیوسته از فضاهای سبز محله ای و ناحیه ای در شهر، ایجاد باغچه های شهری است. این نظریه تلفیقی از مکتب طبیعت گرائی و توسعه پایدار و فرهنگ گرایی با استحکام مبتنی بر تکنولوژی و سازه های قوی را پیشنهاد می کند(زیاری،382:1380). پس می توان گفت" توسعه پایدار شهری بر سه موضوع به عنوان اساس و پایه می نگرد: اقتصاد، محیط زیست و جامعه انسانی و فرهنگ آن. این سه نه به صورت مجزا، بلکه مرتبط با هم مورد توجه قرار می گیرند بدین ترتیب نتایجی درست تر هستند که به فضای اشتراکی این عوامل نزدیکترند(امیر یار احمدی،65:1382). امروزه به نظر می رسد تقاضا برای توسعه پایدار شهری و شهرهای پایدار مهمترین چالش فراروی بشریت در قرن 21 باشد. از سوی دیگر جستجو  برای یافتن شهری ایده آل، یعنی آن شکل از شهر که بتواند هم امتیازات تکنولوژیک و هم روحیه سالم زندگی را بر اساس ایده های روشنگرانه عدالت اجتماعی بیان کند یکی از دلمشغولی های بسیاری از صاحب نظران شهرسازی و برنامه ریزی شهری است. دسترسی عادلانه به زمین و استفاده بهینه از آن یکی از مولفه های اساسی در توسعه پایدار و عدالت اجتماعی است. (مشیری و ملکی نظام آبادی،74:1390).





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
چهارشنبه 10 آبان 1396 06:04 ب.ظ
من احساس می کنم این یکی از اطلاعات بسیار حیاتی برای من است.
و من راضی خواندن مقاله شما. با این حال باید در مورد برخی مسائل عمومی صحبت کنیم
سبک سایت عالی است، مقالات واقعا عالی است:
D. فرایند عالی، تشویق
سه شنبه 10 مرداد 1396 09:44 ب.ظ
Incredible! This blog looks just like my old one! It's on a completely
different subject but it has pretty much the same page layout and
design. Outstanding choice of colors!
یکشنبه 4 تیر 1396 11:32 ب.ظ
ریشه از خود نوشتن در حالی که
صدایی دلنشین اصل آیا نه کار کاملا با من پس
از برخی از زمان. جایی درون جملات شما قادر به من مؤمن
متاسفانه تنها برای while. من هنوز
مشکل خود را با جهش در منطق و شما خواهد را سادگی به پر کسانی که معافیت.
در این رویداد شما که می توانید
انجام من می قطعا تا پایان تحت تاثیر قرار داد.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :