تبلیغات
جغرافیا و برنامه ریزی شهری - توسعه پایدار شهر از دیدگاه هرم مزلو
 
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
درباره وبلاگ


اینجانب منیر یاری دانشجو دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری می باشم. این وبلاگ جهت گسترش علم شیرین جغرافیا و شاخه های آن بخصوص جغرافیا و برنامه ریزی شهری و جغرافیا و برنامه ریزی توریسم ایجاد شده، طرح موضوعات مرتبط با برنامه ریزی شهری و توریسم، جغرافیا شهری و گردشگری استان لرستان، ارائه مقالات علمی ـ پژوهشی، و... از اهداف و اولویتهای مباحثم است. منتظر همفکری و ارسال نظرات و انتقادات سازنده ی شما در پربار شدن مطالب هستم
با سپاس
monir.yary@yahoo.com
monir.yary@gmail.com

مدیر وبلاگ : منیر یاری
نویسندگان
سه شنبه 8 اردیبهشت 1394 :: نویسنده : منیر یاری


سطح یک

نیازهای زیستی در درجه اول به منابع و خصوصیات طبیعی محیط زیست مثل آب، هوا و غذا مربوط می گردد که مستقیماً امکان حیات و ادامه بقای انسان و سایر موجودات زنده را فراهم می آورد و دوم به شرایط و خصوصیات محیط انسان ساخت که امکان رشد و پرورش سالم جسم را فراهم می آورند. این دسته از عوامل در قالب سه نیاز:

1-   بقا

2-   سلامتی و پرورش بدن سالم

3-   آسایش و راحتی با توجه به اقلیم

دسته بندی شده که تامین آنها قبل از سایر ملزومات زندگی انسان(به عنوان موجودی اجتماعی و احساساتی) ضروری خواهد بود. اینها نیازهایی هستند که عدم توجه به آنها ادامه زندگی انسان و سلامت آن را به طور جبران ناپذیری به خطر می اندازد(فریادی،31:1383)، در این راستا نیازمند برنامه ریزی مبتنی بر توسعه پایدار هستیم. برنامه ریزی و طراحی های شهری، چنانچه با توجه به شرایط طبیعی و زیستی محل طراحی صورت پذیرد، می تواند سهم قابل توجهی در کاهش میزان مصرف انرژی خصوصاً کاهش استفاده از منابع تجدید ناپذیر داشته باشد. پاره ای از ملاحظات زیست محیطی که توجه به آنها می تواند تاثیر مهمی بر کاهش مصرف انرژی و دستیابی به پایداری زیست محیطی داشته باشند عبارتند از:

1-   توجه به شرایط اقلیمی محل و مولفه های آن

2-   توجه به عوامل زمین شناختی و خاک شناسی

3-   استفاده از مصالح بومی و تلفیق با شیوه های نوین ساخت

4-   توجه به روابط حاکم میان عملکردها و فعالیت های شهری و برنامه ریزی و طراحی صیح در جهت کاهش حجم ارتباطات میان کاربری ها(مشاورزاده مهرابی،114:1388).

نظریه توسعه پایدار شهری موضوع های جلوگیری از آلودگی های محیط شهری و ناحیه ای، کاهش ظرفیتهای تولید محیط محلی، ناحیه ای و ملی، حمایت از بازیافت ها، عدم حمایت از توسعه های زیان آور و از بین بردن شکاف میان فقیر و غنی را مطرح می کند. همچنین راه رسیدن به این اهداف را با برنامه ریزیهای شهری، روستایی، ناحیه ای و ملی که برابر با قانون، کنترل کاربریها و کنترل بیشتر در شهر و روستاست می داند. این نظریه به مثابه دیدگاهی راهبردی، به نقش دولت در این برنامه ریزی ها اهمیت بسیاری می دهد و معتقد است دولتها باید از محیط زیست شهری حمایت همه جانبه ای کنند(clark,1992,140-147) و سکونت اقشار کم درآمد در مکان هایی که جاذب سایر گروه های اجتماعی نیست، به تمرکز فقر می انجامد و این فرآیند به جدایی گزینی طبقه کم درآمد از سایر گروه های اجتماعی منجر می شود(شاه حسینی،158:1384). به رغم این که وجود نابرابری در استاندارد زیست در بین ساکنین  یک شهر پدیده ی جدید در هیچ یک از شهرهای جهان نیست اما در کشورهای کمتر توسعه یافته به دلیل فاحش تر بودن تفاوت های اجتماعی اقتصادی و پیدایش سکونتگاه های زیر استاندارد و گسترش خوش نشینی، تفاوت فضایی شهرها تشدید شده است(عبدی دانشپور،37:1378). برای نمونه منطقه بندی یکی از قوانین کاربردی زمین است که برای کنترل رشد و توسعه ی بهداشت، امنیت و رفاه جامعه به کار می رود. برنامه ریزان و اصلاح گران اجتماعی به طور اساسی از آن حمایت می کنند، زیرا کاربری زمین را محدود می کند و خطرها را کاهش می دهد(صالحی،55:1385).

 

سطح دو

هر اجتماعی که در دوره های تاریخی می زیسته به ویژه دولتمردان آن اجتماع، برای حفظ و بقاء خود به ایجاد امنیت و احساس امنیت در بین شهروندان خود می پرداخته اند. شواهد تاریخی نیز حاکی از آن است که هر موقع در جامعه ای آرامش و امنیت حکفرما بوده است آن جامعه رو  به پیشرفت گذاشته و در سایه این آرامش بسیاری از دستاوردهای علمی بشر رشد و ترقی نموده است. اما بالعکس وقتی آرامش یک اجتماع دستخوش تغییر و تحول و یا حتی جنگ می گشته، احساس امنیت به شدت افول کرده و شهروندان از بیم جانشان، حتی نمی توانستند به کوچکترین امورات زندگی خود سامان دهند. بر این اساس می توان اظهار کرد که امنیت پیش زمینه یک اجتماع سالم و احساس امنیت بستر ساز توسعه جوامع انسانی است و سعادت یک اجتماع در گرو حفظ و بقاء امنیت و احساس امنیت ناشی از آن است(کامران و شعاع آبادی،26:1389). توسعه ی شهرها متناسب با فناوری، پیچیدگی روابط اجتماعی و گمنامی و ناامنی را در شهر به وجود می آورد. بنابراین، بررسی و ریشه یابی علل و عوامل موثر بر ناامنی و احساس امنیت شهروندان می تواند برنامه ریزان و مدیران شهری را در رسیدن به امنیت و فراهم ساختن آسایش و رفاه شهروندان یاری رساند(موسوی،41:1387).  با نگاهی به رشد و گسترش روند شهرنشینی، می توان دریافت که شهرنشینی دارای پیامدها و تبعات گوناگونی برای ساکنان آن است که در این میان امنیت و احساس امنیت، دارای نقش اساسی در رضایتمندی شهروندی و مطلوبیت زندگی در قالب توسعه پایدار انسانی، بشمار می آیند. بدیهی است که بدون ایجاد امنیت، نمی توان انتظار کارایی ساختار شهری به مثابه سیستمی از اجزا و عناصر برای سکنی گزینی شهروندی و زندگی همراه با رفاه و کرامت انسانی را داشت (بمانیان،60:1387) . مفهوم امنیت در شهرها طی دهه های گذشته با رشد و توسعه ی شهرنشینی و گسترش کلان شهرها و پیچیده تر شدن روابط اجتماعی شهروندان در شهرها، از حالت اولیه و جنبه های فیزیکی محسوس خارج شده و ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را دربر گرفته است، به طوری که امروزه امنیت در شهرها موضوعاتی را چون فقر، بیکاری، تورم یا کیفیت خدمات عمومی، جرم و جنایت، ناهنجاری اجتماعی و اعتیاد شامل می شود. رشد و گسترش ناامنی در شهرها با مطرح شدن پیچیدگی فناوری و تقسیم کار اجتماعی بیش از توسعه ی فیزیکی شهرها بوده و این امر احساس امنیت و آسایش و رفاه شهروندان را مورد تهدید جدی قرار داده است (موسوی،40:1387). فضاهای شهری به عنوان بستر زندگی و فعالیت شهروندان باید بتوانند با توجه به شباهتها و تفاوتهای میان افراد و گروه های سنی و اجتماعی، جنسی، محیطی امن، سالم و پایدار و جذاب را برای همه افراد فراهم کند و به نیاز تمامی اقشار اجتماعی پاسخ مناسب بدهند و پاسخگوی حداقل نیازها باشند(شریعتی،10:1384). نا امنی مکانها و فضاهای عمومی، نشاط و سلامتی را در زندگی روزمره مختل می کند و با ایجاد مانع بر سر راه رشد فرهنگی و مشارکت عمومی، هزینه های زیادی را بر جامعه تحمیل می نماید(افتخاری،8:1381). فضاهای شهری به عنوان بستر زندگی و فعالیت شهروندان باید بتوانند با توجه به شباهتها و تفاوتهای میان افراد و گروه های سنی و اجتماعی، جنسی، محیطی امن، سالم و پایدار و جذاب را برای همه افراد فراهم کند و به نیاز تمامی اقشار اجتماعی پاسخ مناسب بدهند و پاسخگوی حداقل نیازه باشند(شریعتی،10:1384). در واقع، شرط لازم برای حیات و زندگی شهری، امنیت است و هر چه شهرها ضریب ایمنی بالاتری داشته باشند، میزان تعاملات و مناسبات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بیشتر خواهد بود و بالعکس هرچه ضریب ایمنی شهر ها کمتر باشد، افراد در فضای رعب و وحشت قرار گرفته و سطح مراودات و مبادلات کاهش یافته و از نظر کیفی آسیب می بینند (نویدنیا،1389: 88-87) . استیو پایل در کتاب"شهرهای بی قاعده" می نویسد: مشکلات محیطی و اجتماعی که با توسعه شهری در طی زمان تغییر می یابد ممکن است به خطرات و تهدیدات امنیتی برای ثبات جامعه شهری و حتی ثبات شهری منجر شود. فیکر هر گونه ناهنجاری در فضای شهری را مقدمه نا امنی بشمار آورده و انبوهی جمعیت جوان در شهرهای بزرگ را خطری برای امنیت پایدار شهری می داند. به نظر وی مسائل عمده ی کلان شهرها مهاجرت فزاینده روستا شهری و شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ، حاشیه نشینی و جمعیت فقیر شهری است که می تواند به ناپایداری امنیتی منجر شود. لدنی و دیگران، توسعه پایدار و امنیت اجتماعی را دو پدیده ی اجتماعی در تعامل با یکدیگر می دانند و نتیجه می گیرند که تحقق رشد و توسعه جز در سایه امنیت میسر نمی گردد و تنها در این صورت است که امنیت بستر مناسبی برای استمرار رشد و توسعه می شود(موسی پور و رهنمایی،180:1385). شهر شامل عناصر مختلفی است که سازماندهی آنها از طریق برنامه ریزی و طراحی شهری صورت می گیرد. برخی از معیارهای آسیب پذیری در زمینه شهرسازی به خصوصیات طبیعی بستر شهر و برخی به عوامل مصنوع مربوط می شوند(عزیزی و اکبری،28:1387). امنیت پایدار شهری در چارچوب توسعه پایدار شهری برآیند و حاصل جمع پایداری در همه ی شاخص های محیطی، اقتصادی و اجتماعی است(رهنمایی و موسی پور،191:1385).

سطح سوم

در گزارش هارلم برانت لند تحت عنوان" آینده مشترک ما" توسعه پایدار به عنوان فرآیندی تعریف شد که نیازهای فعلی ما بدون تخریب توانایی های نسل آینده برآورده گردد((Tosun,2001:289-303. مطابق این تعریف توسعه سرمایه های فیزیکی تنها سرمایه های موجود در یک کشور نمی باشد، بلکه سرمایه های انسانی و اجتماعی اهمیت بیشتری پیدا می کنند و می توانند به عنوان ابزار اساسی با قابلیت و کارایی بالا در تبیین و حل مسایل و مشکلات فرآروی جامعه بشری باشند، به طوری کهه زمینه را برای نیل به پایدارای فراهم نمایند(موسوی و همکاران،2:1391). بنابراین مفهوم توسعه پایدار، سلامتی محیط و نیل به پایداری را از طریق مشارکت سازمان های محلی می بیند که این مشارکت منجر به سرمایه ی اجتماعی می گردد که این سرمایه اجتماعی در نسل آتی با سرانه بیشتری نسبت به نسل های امروزی باید باشد((Serageldin,1996:3. سرمایه اجتماعی سود سرمایه گذاری در زمینه ی سرمایه ی فیزیکی و سرمایه انسانی را افزایش می دهد. بنابراین سرمایه ی اجتماعی به عنوان یک منبع با مالکیت جمعی متعلق به محلات، شهرها و روستاها، مناطق و بخش ها است که می تواند زمینه ی رفاه و توسعه ی همگانی را فراهم نماید. امروزه بسیاری از طراحان و برنامه ریزان، سرمایه ی اجتماعی را به عنوان ابزاری مهم برای توسعه ی پایدار از ابعاد محیطی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی می دانند و توجه خاصی روی این موضوع دارند و عملاً سرمایه ی اجتماعی و توسعه پایدار را از جنبه های مختلف مکمل و مرتبط به هم می دانند(serageldin&Grootaert,2000:40).

سرمایه اجتماعی سود سرمایه گذاری در زمینه ی سرمایه ی فیزیکی و سرمایه ی انسانی را افزایش می دهد. بنابراین سرمایه ی اجتماعی به عنوان یک منبع با مالکیت جمعی متعلق به محلات، شهرها و روستاها، مناطق و بخش ها است که می تواند زمینه ی رفاه و توسعه ی همگانی را فراهم نماید. امروزه بسیاری از طراحان و برنامه ریزان، سرمایه ی اجتماعی را به عنوان ابزاری مهم برای توسعه ی پایدار از ابعاد محیطی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی می دانند و توجه خاصی روی این موضوع دارند و عملاً سرمایه ی اجتماعی و توسعه ی پایدار را از جنبه های مختلف مکمل و مرتبط به هم می دانند(موسوی و همکاران،2:1391). برخی از تئوری پردازان سرمایه اجتماعی آن را دارای دو بعد کیفی و کمی می دانند. از نقطه نظر این افراد، بعد کمی به بحث درگیری های مدنی و بعد کیفی آن به اعتماد اجتماعی می پردازد، از این نظر سرمایه اجتماعی کمیتی است که با لحاظ آن امکان ترمیم و به گشت اجتماعی در عرصه ی اجتماعی به وجود آمده و بحث مشارکت را در زمینه های مختلف تقویت می نماید از نظر بعد کیفی به وجود آمده و بحث مشارکت را در زمینه های مختلف تقویت می نماید از نظر بعد کیفی نیز اعتماد و ابعاد آن، انسجام و همبستگی و ایجاد حس همدلی و یگانگی مثبت بین عناصر شبکه های اجتماعی امکان پذیر خواهد بود(نادری و همکاران،64:1388).

اعتماد اجتماعی: اعتماد به عنوان مهم ترین شاخص سرمایه ی اجتماعی، ساز و کاری برای ایجاد انسجام و وحدت در نظام های اجتماعی و تسهیل گر مشارکت، تعاون اجتماعی و پرورش ارزش های مردم سالار است(ابراهیمی لویه،66:1385) اعتماد یکی از جنبه های مهم روابط انسانی و زمینه ساز همکاری میان اعضاء جامعه است. اعتماد، تمایل افراد را به تعامل و همکاری با گروه ها افزایش می دهد و شبکه ای از روابط داوطلبانه بین گروه ها را در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی تشکیل می دهد. در واقع اعتماد پیش شرط و تسهیل کننده ی مشارکت و انجام همکاری موفقیت آمیز اشت(شایگان،154:1387).

روابط اجتماعی: روابط اجتماعی تشکیل دهنده شبکه های اجتماعی بی شماری در جامعه هستند. هر شخص در جامعه، موقعیتی در درون شبکه های اجتماعی دارد. انسان ها از طریق همین روابط اجتماعی جامعه پذیر می شوند و نیازهای خود را برطرف می کنند. روابط اجتماعی به عنوان سرمایه اجتماعی می تواند هم به تقویت خود و هم تقویت دیگر انواع سرمایه اعم از مادی، انسانی و فرهنگی نیز کمک کند(حائری زاده و همکاران،30:1388).

  مشارکت اجتماعی: مشارکت اجتماعی، به آن دسته از فعالیتهای ارادی دلالت دارد که از طریق آنها اعضای یک جامعه در امور محله، شهر و روستا شرکت کرده و به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در شکل دادن حیات اجتماعی مشارکت دارند(ازکیا و غفاری،15:1380).

انسجام اجتماعی: انسجام احساس مسئولیت متقابل بین چند نفر یا چند گروه که از آگاهی و اراده برخوردار هستند و همچنین می تواند شامل پیوندهای انسانی و برادری بین انسانها به طور کلی یا حتی وابستگی متقابل حیات و منافع بین آنها باشد(نوابخش و همکاران،5:1388).انسجام اجتماعی دلالت بر توافق جمعی میان اعضای یک جامعه دارد. به عبارتی، انسجام در کل ناظر به میزان و الگوی رابطه متقابل بین کنشگران، گروهها و خرده فرهنگ های تمایز یافته است(ازکیا و غفاری،179:1380). زندگی و ایجاد زمینه های رشد سرمایه ی اجتماعی به عنوان عنصری اساسی برای ارتقای حیات اجتماعی را خلق می کند .اما موانع هر چند موفق نیز ،چالش هایی را ایجاد می کند .شهر با توجه به جنبه هایی که دارد همواره موجب می شود نیروهای جدیدی به آن وارد شوند .اما چون این نیروها خصایص متفاوتی با بومیان دارند ،ابتدا موجبات بروز ناسازگاری را فراهم می آورند ،در حالی که به تدریج این نیروهای تازه وارد ،با سازگارشدن و پذیرش قواعد بازی می توانند عامل موثری در حوزه های اقتصادی و اجتماعی باشند (Hall and Pfeiffer 2000 :15).

سطح چهارم

هر شهروندی باید از قوانین کشوری که در آنجا زندگی می کند، پیروی کند و به حقوق دیگران احترام بگذارد(علیدوستی،54:1388). زندگی در محیط های شهری، مستلزم پذیرش و نهادینه کردن انواعی از هنجارهای قانونی و حقوقی است که به شکلی پایدار ضمن تامین نیازهای مختلف افراد روابط پایدار اجتماعی را باعث شود. کاربرد مفهوم حقوق اجتماعی شهروندی، در واقع بسط و گسترش قواعد و مقرراتی است که تمامی فعالیتها، تمایلات و نیازهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی افراد را سامان داده و مانع از اعمال ستم و زور به شهروندان می شود. در شرایط کنونی در کشور ما به دلایل مختلف اجتماعی و فرهنگی توجه به موضوع حقوق اجتماعی شهروندانی افزایش قابل ملاحظه ای یافته است. در این راستا، آزادی اجتماعی، مشارکت سیاسی، دخالت در تعیین سرنوشت اجتماعی و سیاسی مشابه اساس حقوق اجتماعی شهروند تلقی می شود(سپیانی،84:1386). مسئله حقوق شهروندی از یک سو متوجه شان و منزلت آحاد مردم و قبول موجودیت انسانی و اجتماعی آنهاست و از سوی دیگر بسط ساز کارهای تثبیت و گسترش آن، نه تنها اعتلا و رشد فرهنگی را موجب خواهد شد بلکه کاهش در هزینه های اجتماعی، انتظامی و قضایی را خواهد داشت(بهدین و همکاران،159:1388). مارشال به تفکیک سه نوع حقوق شهروندی که در یک توالی تاریخی توسعه یافته اند می پردازد. نوع اول این حقوق، حقوق مدنی بود که در قرن هجدهم به صورت"حقوق سلبی" ظهور کرد و شامل آزادی فردی در برابر تجاوز غیر قانونی دولت به مالکیت خصوصی، آزادی شخصی و عدالت بود. حقوق مدنی از قرن نوزدهم به بعد به حقوق " سیاسی ایجابی" پیوند خورد که به وسیله آن، شهروند فعال می توانست در شکل گیری افکار عمومی و تصمیم گیری سیاسی مشارکت جوید. حقوق اجتماعی در قرن بیستم توسعه یافت که از مجرای آن شهروندان بر اساس استاندارد پایه ای مشخص از نظر رفاه اجتماعی و اقتصادی، چه به وسیله حق کار و چه تامین رفاه و ... مورد حمایت قرار می گرفتند. یکی از شاخصه های اصلی دیدگاه مارشال نظریه ی "وابستگی متقابل" انواع مختلف حقوق است که بر اساس آن داشتن حقوق کامل مدنی و سیاسی بدون وجود استانداردهای مشخصی از حقوق اجتماعی امکان پذیر نیست. یکی از نتایج مهم این دیدگاه این است که حقوق اجتماعی نیز به اندازه ی حقوق سیاسی به عنوان مشخصه ی شهروندی دارای اهمیت است و دیگر اینکه ترتیب تاریخی مورد نظر مارشال می تواند به گونه ای باشد که حقوق اجتماعی منجر به حقوق سیاسی شود(بهدین و همکاران ،162:1388- 163)

در شهرسازی و شهرنشینی پایدار به موازات توجه به مسایل زیست محیطی، به مسایل اجتماعی و انسانی، به ویژه عدالت اجتماعی و اقتصادی، توسعه ی مسکن مناسب و زندگی سالم برای همه ی شهروندان نیز توجه می شود. به نظر می رسد شهر پایدار دارای دو خصلت مهم است: یکی این که، شهر پایدار حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست و تدام و پایداری منابع برای نسل حاضر و نسل های آینده و جهانی فکر کردن و محلی عمل کردن می پردازد. دوم، حفاظت از ارزش های تاریخی فرهنگی بومی شهر توسط اقدامات بهسازی و نوسازی ضمن حفظ هویت به تکامل بخشی و پویایی شهر و توسعه ی حیات مدنی شهر و شهرنشینی توجه دارد(داوودپور و نیک نیا،36:1390-37). و همچنین یکی از مهمترین عواملی که باید در جهت اجرای عدالت اجتماعی فضایی در برنامه ریزی برای شهرها رعایت کرد، توزیع مناسب خدمات شهری و استفاده صحیح از فضاهاست. در این خصوص کاربری ها و خدمات شهری از عواملی هستند که با ارضای نیازهای جمعیتی، افزایش منافع عمومی و توجه به استحقاق و لیاقت افراد می توانند با برقراری عادلانه تر، عدالت اجتماعی، اقتصادی و فضایی را در مناطق شهری برقرار نمایند. در مقابل، عدم توزیع مناسب خدمات عمومی و عدم تحقق اهداف طرح های شهری(طرح جامع، تفصیلی و ...) که از عوامل تاثیر گذار در نابرابری در سطح مناطق شهری هستند، نه تنها می توانند در بر هم زدن تعادل و توازن جمعیتی در شهرها بیانجامند، بلکه دسترسی به امکانات و خدمات را نیز با مشکل مواجه ساخته و ناپایداری هایی را در سطح شهر شکل می دهند(مبارکی و عبدلی،51:1392). نابرابری افراد از لحاظ ثروت، قدرت و شان اجتماعی، با وجود شباهت استعداد های شان واقعیت انکار ناپذیر در همه جوامع بوده است. وانگهی هیچ ارتباط معناداری میان نابرابری در ثروت و قدرت و نابرابری در استعداد های طبیعی وجود نداشته است. بنابراین، دفاع از  این نابرابری ها و یا نفی آن ها موضوع اصلی بحث عدالت را تشکیل می دهد(بشیریه،36:1375). دیدید هاروی، اولین جغرافیدانی بود که مفهوم عدالت اجتماعی را در کمک به خیر و صلاح همگانی، ملاک توزیع درآمد در مکان ها، تخصیص عادلانه منابع و رفع نیازهای اساسی مردم به کار گرفت(شکویی،141:1378).

 شهر همراه با مجموعه­های فیزیکی و کالبدی آن نوعی نماد است، که علاوه بر کارکردها و عملکردهای خاصی که هر یک از سازه­های شهری دارند، ناظر بر معنی شناسی شهری نیز هستند. از طرف دیگر، هر یک از این فضاها، عملکردها و مکان­های شهری، تابع خصوصیات فرهنگی و اجتماعی هستند که به آنها هویت و معنی می­بخشد (کلانتری،1390: 189) با این وصف «اماکن و فضاهای شهری» علاوه بر بعد مادی، از بعد غیرمادی نیز برخوردار بوده و احساساتی در ساکنان خود ایجاد می­کند. بواسطه این احساسات، نوعی تعلق به مکان در افراد ایجاد شده که منجر به شکل­گیری هویت مکانی می­شود. این نیروی معنوی حس مکان نامیده می شود (احمدی­پور،1390: 47) به همین دلیل رهبران سیاسی، بی­توجه به منبع قدرت و مشروعیت خود برآنند تا با ایجاد، گسترش و بهره­برداری از آنچه گاتمن نمادنگاری ملی می­خواند کشور خود را به وحدت و یکپارچگی برسانند. منظور از نمادنگاری ملی، توجه به کلیه نمادها، مراجع و آرمانهایی است که میان مردم مشترک است و به آنها همبستگی روحی و در نهایت وحدت می­بخشد (حافظ نیا،1385: 18) و فضای شهری که مهم­ترین عامل در شکل­دهی و شگل­گیری شهر به عنوان بستر پیدایش حیات جمعی است، نقش عمده­ای در تولید و بازآفرینی مبانی استحکام بخش هویت ملی و فرهنگی شهروندان می­تواند ایفا نماید.

سطح پنجم

یکی از آرزوهای انسان در طول تاریخ، رسیدن به جامعه ای نیکو بوده است تا استعدادهای نهفته ی خود را از قوه به فعل درآورد و در آن جامعه به رستگاری کامل برسد و در نهایت آسایش، به آرامشی بی دغدغه دست یابد(اخوان ارمکی،48:1387). هدف نهایی شهر دست یابی به زندگی سعادتمندانه(شکوفایی فیزیکی، ذهنی، عاطفی و اخلاقی )است(آکوچیکان،18:1387). خودشکوفایی یعنی گرایش بنیادی هر شخص برای تحقق بخشیدن(به عینیت درآوردن) هر چه بیشتر توانایی های بالقوه(ذاتی) خود(بخشایش،58:1391). افراد خودشکوفا چون نیازهای سطح پایین ترشان برآورده شده است، بنابراین، توسط انگیزه های سطح پایین نیز برانگیخته نمی شوند و به جای آن برای رشد کردن و تحول یافتن برانگیخته  می شوند(بخشایش،61:1391). در این سطح  همه ی نیازهای مراتب پایین برآورده شده است و توسعه شهری مبتنی بر یک توسعه ایده آل برای شهروندان کنونی و نسل آینده است، از آنجا که مهم­ترین عنصر هر جامعه­ای، انسان­ها هستند و شهرها اصلی­ترین کانون تمرکز جمعیت (انسان­ها) به شمار می­آیند. لذا سمت و سوی تمامی تلاش­های انجام شده برای بقا و قوام این موجود بوده است (عسگری،1385: 77). مفهوم کیفیت زندگی با مفاهیم (شهر سالم، شهر اکولوژیک، شهر ایده آل، یوتوپیا، مدینه فاضله، شهر پایدار...) مرتبط است. در توسعه پایدار شهری کیفیت زندگی انسان در فضای شهری محور قرار می گیرد به طوری که تداوم زندگی شهروندان توام با بالندگی و رفاه اجتماعی باشد و به پایداری محیط شهری آسیب نرسد(رهنمایی و پورموسوی،180:1385). سطح پنجم سطحی است که شهروندان دارای زندگی شهری با کیفیتی هستند و توسعه شهر مبتنی بر کیفیت زندگی برای نسل آینده می باشد. رواج و کاربرد مفهوم"کیفیت زندگی" در واقع کنشی است علیه توسعه یک بعدی اقتصادی در سطح ملی و توسعه صرفا کالبدی در مقیاس شهری و تلاشی است در جهت دستیابی به معیارهای کیفی در عرصه برنامه ریزی، منظور از کیفیت زندگی در نظر گرفتن شاخص های اجتماعی، فرهنگی و روانی در روند توسعه و عمران است که به نیازها و انگیزه های اساسی انسان مربوط می شود، مثل شرایط تغذیه بهتر، پوشاک، مسکن، بهداشت، آموزش و پرورش و ایجاد فرصت هایی برای کنش متقابل اجتماعی، کسب مهارت های شغلی، گسترش همبستگی عمومی و مشارکت اجتماعی و سیاسی، اگر چه تعریف کیفیت زندگی در کشورهای مختلف و حتی در نواحی یک کشور نیز متفاوت است ولی وجه مشترک آن معطوف به تامین نیازهای اساسی مادی و معنوی به طور توامان است. در واقع برنامه ریزی برای مسکن، کار و اشتغال و یا حمل و نقل و بدون تامین نیازهای روانی و عاطفی و اجتماعی شهروندان، مثل نیاز به امنیت، آرامش خاطر، زیبایی، تعلق اجتماعی، شادی و تفریح و غیره ناقص خواهد بود(زیردست و بنی عامریان،6:1388). همانطور که ملاحظه می شود کیفیت زندگی دارای دو جنبه عینی و ذهنی است. یعنی این مفهوم هم به بهره مندی عینی و واقعی از دستاوردها و فرصت های زندگی مربوط است و هم حاصل ارزیابی از فرصت ها و سرمایه های واقعی زندگی است. از این رو کیفیت زندگی با دو مفهوم نیازهای انسانی و رضایت از زندگی رابطه دارد. به این دلیل لازم است که کیفیت زندگی شخصی در تعامل با کیفیت زندگی جمعی مطالعه شود(جواهری و همکاران،146:1389-147). بالاترین هدف توسعه و مدیریت شهری، بهبود کیفیت زندگی و خوشبختی شهروندان است، حال آنکه کیفیت زندگی مفهومی چند بعدی است و جنبه های مختلفی را در برمیگیرد. به طور کلی کیفیت زندگی شامل مسائل مادی و غیر مادی است. از بعد مادی، کیفیت زندگی نه تنها مقوله هایی چون استانداردهای زندگی، امکانات زیر بنایی، تولید اقتصادی، اشتغال، قیمت ها،قانون و مانند اینها را در بر می گیرد بلکه مواردی چون سلامتی، سرگرمی، اوقات فراغت، فرهنگ و هنر و مانند اینها نیز در همین مقوله می گنجد. در بعد مفاهیم غیرمادی، کیفیت زندگی شامل تجارب و دریافت های شخصی افراد و بازخوردهای آنهادر زندگی واقعی شان است.(Dajian & Peter, 2006,15) . اگر زیر ساخت ها و جنبه های زیست محیطی در شهر خوب باشند در نتیجه ارتقا کیفیت زندگی را به دنبال خواهند داشت. اگر این کار در نظر گرفته شود در واقع این دو اجزای متفاوت برای افراد مختلف تاثیرگذار، و کیفیت زندگی را به کل شهر انتقال خواهند داد(Azahan et al,2009:162). دیوید فیلیپس، کیفیت زندگی را در ابعاد فردی و جمعی و هم چنین از نظر عینی و ذهنی مورد بررسی قرار می دهد. به نظر او لازمه کیفیت زندگی فردی در بعد عینی، تامین نیازهای اساسی و برخورداری از منابع مادی برای برآوردن خواسته های اجتماعی شهروندان است و در بعد ذهنی به داشتن استقلال عمل در: 1. افزایش رفاه ذهنی شامل لذت جویی، رضایتمندی، هدفداری در زندگی و رشد شخصی 2. رشد و شکوفایی در مسیر سعادت و دگرخواهی اجتماعی 3. مشارکت گسترده در فعالیت های اجتماعی اشاره می کند. او در بعد جمعی کیفیت زندگی، بر ثبات و پایداری محیط فیزیکی و اجتماعی، منابع اجتماعی درون گروهها و جوامعی که در آن زندگی می کنند، چون انسجام مدنی، یکپارچگی، روابط شبکه ای گسترده و پیوندهای موقت در تمامی سطوح جامعه، هنجارها، اعتماد، نوع دوستی و رفتار دگرخواهانه، انصاف، عدالت اجتماعی و برابری طلبی تاکید دارد(نوابخش،68:1391).





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
چهارشنبه 11 مهر 1397 01:45 ق.ظ

You have made the point.
cialis for bph cialis pills price each cialis online napol only best offers 100mg cialis we like it cialis soft gel american pharmacy cialis tadalafil 20 mg cialis 20mg cialis kaufen bankberweisung generic cialis with dapoxetine
یکشنبه 1 مهر 1397 04:46 ق.ظ

Regards. Plenty of posts!

how safe are canadian online pharmacies online canadian discount pharmacies canadian drug store canadian pharmacies shipping to usa canadian pharmacies stendra canada medication trust pharmacy canada reviews online pharmacy canada trust pharmacy of canada canadian online pharmacy
چهارشنبه 28 شهریور 1397 01:32 ق.ظ

You made the point.
cialis coupons cialis price in bangalore we recommend cialis best buy sialis tadalafilo cialis 20mg preis cf costo in farmacia cialis cialis 20 mg cut in half cialis farmacias guadalajara buy cialis online legal
سه شنبه 13 شهریور 1397 12:19 ب.ظ

Thank you, Ample info.

buy viagra online without buy viagra from usa viagra pfizer buy online buy viagra with no prescription buy pfizer viagra online buy cheap viagra canada canadian viagra buy viagra with paypal buy viagra online forum where to buy generic viagra
دوشنبه 12 شهریور 1397 10:05 ق.ظ

Seriously many of valuable info!
online cialis we recommend cheapest cialis cialis price thailand cost of cialis cvs we recommend cialis best buy buy online cialis 5mg cialis 20 mg cost look here cialis cheap canada cialis dose 30mg cialis 10mg prix pharmaci
سه شنبه 23 مرداد 1397 06:56 ق.ظ

Nicely put. Thank you.
find viagra buy real viagra online usa ordering viagra buy real viagra online without prescription buy viagra online cheap uk viagra for cheap prices viagra pfizer buy online viagra pharmacy viagra sildenafil buy uk buy super viagra
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:35 ب.ظ

Fantastic write ups. Cheers!
cialis 20mg prix en pharmacie cialis daily dosagem ideal cialis cialis 20 mg best price costo in farmacia cialis we choice cialis pfizer india cialis pills boards cialis en mexico precio cialis canada cialis lilly tadalafi
دوشنبه 7 خرداد 1397 10:32 ق.ظ

Great write ups, Appreciate it.
trusted tabled cialis softabs buying cialis on internet cialis arginine interactio click here take cialis weblink price cialis look here cialis cheap canada venta cialis en espaa we recommend cheapest cialis dose size of cialis il cialis quanto costa
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 03:51 ق.ظ

Incredible quite a lot of useful info.
cheapest generic viagra uk viagra buy viagra pharmacy viagra where buy viagra uk where can you buy viagra where can i buy viagra online online pharmacy viagra generic order online viagra cheap viagra buy sildenafil tablets where to purchase viagra
شنبه 4 فروردین 1397 02:33 ب.ظ

Thank you! Excellent information!
cialis purchasing dose size of cialis acheter du cialis a geneve cialis great britain cialis 5mg cialis ahumada opinioni cialis generico cialis 5 mg scheda tecnica cialis 5 mg funziona prezzo di cialis in bulgaria
جمعه 17 آذر 1396 07:19 ب.ظ
Thanks for another informative site. Where else may just I
am getting that kind of info written in such a perfect method?
I've a project that I am simply now running on, and I've been at the glance out for such
info.
چهارشنبه 10 آبان 1396 07:45 ب.ظ
سلام، پست خوب آن در مورد چاپ رسانه، همه ما می دانیم که رسانه منبع شگفت انگیزی از اطلاعات است.
چهارشنبه 10 آبان 1396 05:16 ب.ظ
سلام وبلاگ بسیار خوش تیپ! پسر.. زیبا.. شگفت انگیز..
من وب سایت شما را نشانه می گیرم و همچنین فید ها را می بینم؟ من خوشحالم که اطلاعات مفید زیادی در اینجا پیدا کنم
در ارائه، ما نیاز به استراتژی های بیشتر در این زمینه، با تشکر از به اشتراک گذاری است.
.....
سه شنبه 10 مرداد 1396 09:34 ب.ظ
I was very pleased to find this website. I wanted to thank you for ones
time for this particularly wonderful read!! I definitely really liked every bit of it and I have you saved to
fav to see new information on your blog.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :