تبلیغات
جغرافیا و برنامه ریزی شهری - خسارت شهری سیل و سیل در لرستان
 
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
درباره وبلاگ


اینجانب منیر یاری دانشجو دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری می باشم. این وبلاگ جهت گسترش علم شیرین جغرافیا و شاخه های آن بخصوص جغرافیا و برنامه ریزی شهری و جغرافیا و برنامه ریزی توریسم ایجاد شده، طرح موضوعات مرتبط با برنامه ریزی شهری و توریسم، جغرافیا شهری و گردشگری استان لرستان، ارائه مقالات علمی ـ پژوهشی، و... از اهداف و اولویتهای مباحثم است. منتظر همفکری و ارسال نظرات و انتقادات سازنده ی شما در پربار شدن مطالب هستم
با سپاس
monir.yary@yahoo.com
monir.yary@gmail.com

مدیر وبلاگ : منیر یاری
نویسندگان
پنجشنبه 10 اردیبهشت 1394 :: نویسنده : منیر یاری

سیل و خسارت شهری

سیل عبارت از یک جریان آب شدید استثنایی است که امکان دارد از بستر طبیعی رودخانه لبریز شده و اراضی اطراف بستر را اشغال نماید. سیل می تواند نتیجه ریزش باران های شدید، ذوب سریع برف و یخ و یا تخریب سدها باشد. علت وجودی این فرایند هر چه باشد وقتیکه وارد مناطق شهری گردد موجب ایجاد خسارات و گاهی تلفات زیادی می گردد، زیرا که شهر در جریان رشد و توسعه خود فضاهای هیدرولوژیکی طبیعی(مسیلها و بسترهای رودخانه) را مورد تجاوز قرار می دهد(تقوایی و سلیمانی،67:) مهار طغیان سیلاب مستلزم آشنایی مطلوب به نحوه ی عملکرد سیستم هیدرولوژیکی منطقه است(رامشت،48:1385).رشد جمعیت، توسعه شهری و صنعتی شدن جوامع، تاثیرات نامطلوبی در هیدرولوژی حوضه ی آبریز مربوطه می گذارد و موجب تشدید سیلاب ها، افزایش آلودگی در قسمت پایاب، کاهش جریان های پایه و کاهش تغذیه ی آب های زیر زمینی می گردد(طاهری بهبهانی و بزرگ زاده،5:1375-4). به بیان دیگر، تحولات هیدرولوژیک ناشی از شهرسازی و نحوه کاربری اراضی حوزه های شهری را می توان به اختصار چنین خلاصه نمود:

-         تغییر حجم کل رواناب

-         تغییر میزان تغذیه ناشی از بارش

-         تغییر حداکثر آبدهی(پیک) سیلاب ها

-         تغییر کیفیت آب

افزایش سطوح نفوذ ناپذیری که ناشی از شهرسازی و احداث ساختمان بر خاک های  نفوذ پذیر است، طبعا از سطوح نفوذ پذیر حوضه که قادر به جذب بخشی از بارندگی است کاسته و در نتیجه بر حجم کل رواناب شهر افزوده است(بزرگ زاده،2:1372). سطوح روکش شده ی شهر، بام ساختمانی ها و سطوح خیابان ها و پارکینگ ها همانند مانعی در برابر نفوذ آب باران به  داخل خاک و تغذیه ی آب های زیر زمینی عمل می کند و سبب می شود که بخش بیش تری از بارندگی به رواناب های سطی تبدیل شود(اصغری مقدم،146:1384). بررسی آمار و اطلاعات خسارت ناشی از وقوع سیلاب در ایران و جهان بیانگر گستردگی صدمات ناشی از سیلاب به منابع طبیعی، انسانی و اقتصادی مناطق مختلف می باشد(وهابی،34:1385). با تغییر کاربر اراضی از مزارع و جنگل به خیابان و ساختمان، قدرت جذب باران توسط زمین  کم می شود. اراضی شهری 2 تا 6 برابر رواناب بیشتر نسبت به اراضی بکر و طبیعی تولید می کنند. در زمان وقوع سیلاب شهری خیابان ها و کوچه های شهر به مجرا و مسیل های پرسرعتی تبدیل می شوند که می توانند زندگی شهری را مختل کرده و موجب خسارات فراوانی گردند(لطفی و جعفری،286:1390)

به طور کلی سیلاب هایی که در شهرها رخ می دهند خسارات ناشی از آن را می توان به دو دسته مستقیم و غیر مستقیم تقسیم نمود: (لطفی و جعفری،288:1390-287):

خسارت مستقیم شهری

خسارت مستقیم شهری شامل خسارات مربوط به ساختمان های مسکونی، اسباب و لوازم و تجهیزات داخل آنها، امکانات مربوط به خدمات زیر بنایی و عمومی از قبیل خیابان ها، پل های داخل شهر، سامانه های آب و فاضلاب، برق، مخابرات و مجموعه های تجاری و صنعتی و امکانات و تجهیزات و تاسیس های آب ها و همچنین امکانات حمل و نقل و تردد داخل شهری از جمله خودرو عمومی و مواردی از این قبیل می باشد

خسارت غیر مستقیم شهری

خسارت غیر مستقیم شهری نیز شامل زیان های ناشی از کاهش خرید و فروش و تولید در مجموعه های تجاری، صنعتی و خرده فروشی های خسارت دیده، دستمزدهای قطع شده، اختلال در سامانه حمل و نقل و ارتباطات، هزینه های مربوط به جابه جایی کالا، اسباب و لوازم، تجهیزات و تاسیس ها و خدمات از مناطق سیلابی به بیرون و برگشت آنها به محل اولیه بعد از بهبود شرایط سیلابی هزینه های پاک سازی محیط، برقراری امکانات موقت برای سیل زدگان، برپایی سیل بند موقت و ... است که به راحتی ملموس و قابل اندازه گیری نمی باشد.

 

سیل در لرستان

حوزه آبخیز لرستان دارای مساحتی در حدود 24532 کیلومتر مربع است که بین طول های شرقی 24 و 1 و47 الی 52 و 56 و 49 و عرض شمالی 52 و 56 و 49 الی 42 و 33 واقع است، ارتفاع بلند ترین نقطه این حوزه از سطح دریا 4050 متر در قله اشترانکوه و پست ترین نقطه آن 500 متر از سطح دریا می باشد، از نظر هیدرولوژیک بخش نسبتاً وسیعی از سطح حوزه های آبخیز رود خانه های دز و کرخه در این استان کوهستانی به گونه ای قرار دارد که 65 درصد سطح استان جزء حوزه رودخانه کرخه و حدود 35 درصد آن حوزه آبخیز رودخانه دز را تشکیل می دهد، وجود سدهای مخزنی و چند منظوره دز و کرخه در پایین دست این استان ضرورت هر گونه اقدامی را جهت جلوگیری از بروز سیل و کاهش فرسایش خاک و عوامل آلوده کننده آب را در این استان برای توسعه پایدار ملی و منطقه ای ایجاب می کند، از طرفی راه آهن سراسری و جاده بسیار پر اهمیت بازرگانی و تجاری خرمشهر- تهران از این استان عبور می نماید، به این ترتیب هر گونه اخلال وتخریب ناشی از بروز عوامل طبیعی نظیر سیل می تواند افزون بر خسارات و صدمات بر منابع محلی و مردمی و محیط زیست طبیعی و انسانی در منطقه اثرات زیانبار اقتصادی و اجتماعی را نیز در سطح ملی ایجاد نماید(آریایی و همکاران،37:1389).

تعداد نقاط سیل خیز استان به تفکیک شهرستان

ردیف

شهرستان

تعداد نقاط سیل گیر

درصد

رتبه بر اساس تعداد نقاط سیل گیر

1

خرم آباد

95

7/21

1

2

پلدختر

79

1/18

2

3

الیگودرز

53

1/12

3

4

ازنا

42

6/9

4

5

بروجرد

41

4/9

5

6

کوهدشت

40

7/9

6

7

دورود

28

4/6

7

8

الشتر

25

7/5

8

9

نورآباد

19

3/4

9

 

عوامل به وجود آورنده سیل در استان لرستان:

1-    شدت ومدت بارندگی

این پارامتر بیشتر در سیلاب های ورودی و خروجی مناطق سیل خیز استان مؤثر می باشند.

2-    ناهمواری های سطح زمین(توپوگرافی)

این عامل را می توان بیشتر در شیب اراضی حوزه آبخیز خلاصه نمود، به طوری که با افزایش شیب سرعت رواناب نیز افزایش پیدا کرده و بالطبع باعث تقویت توان حمل رسوبات توسط سیلاب و در نتیجه تخریب بیشتر سیلاب خواهد شد.

3-    شرایط خاک و پوشش گیاهی منطقه

از آنجایی که بیشتر خاک های اراضی کشاورزی و جنگلی لرستان در دسته خاک های تیپ 2و3 قرار می گیرند و از طرفی فقر پوشش گیاهی به دلیل چرای بی رویه و بیش از حد توان مراتع، تبدیل اراضی جنگلی و مرتعی به اراضی کشاورزی، آتش سوزی های مکرر و ... سبب شده است که بخش اعظمی از نزولات آسمانی به رواناب تبدیل شده و ضمن خارج نمودن لایه بالایی خاک(افقA) که همان لایه مغذی خاک می باشد، باعث پیداشدن مخازن، سدها، بندها، آبگیرها، لجن گیری اراضی کشاورزی و باغی پایین دست، پرشدن دهانه پل ها، کانال ها و به طور کلی خسارت به ابنیه و سایر شریان های حیاتی و زیربنایی شهرهاگردد.

4-    دخل و تصرف استان در سطح حوزه آبخیز

تغییر کاربری های متعدد در سطح حوزه های آبخیز استان شامل، تبدیل جنگل ها به مراتع مشجر، تبدیل مراتع به اراضی کشاورزی و اختصاص اراضی کشاورزی به ساخت شهرک ها، شهرها، راه ها و به طور کلی ابنیه غیرقابل نفوذ، یکی از مهمترین دلایل افزایش رواناب و وقوع سیلاب های ویرانگر می باشد.

5-    تبدیل جنگل ها و مراتع به اراضی کم بازده.

6-     بهره برداری بی رویه از شن و ماسه در رودخانه ها

این پارامتر طی مطالعات و تحقیقات انجام شده در سطح استان یکی از دلایل وقوع بسیاری از خسارات وارده به اراضی حاشیه رودخانه ها می باشد، زیرا برداشت بی رویه مصالح رودخانه ای بدون در نظر گرفتن تبعات آن شبکه هیدرولیک و هیدرولوژیکی رودخانه ها را به هم زده و باعث وارد شدن خسارات هنگفتی به اراضی و تاسیسات حاشیه آن می شود.

7-    ساخت و ساز و ایجاد مانع در مسیرهای جریان آب و حاشیه رود خانه ها

این پارامتر می تواند نقش بسیار مؤثری را در وارد آمدن خسارات سیلاب به تاسیسات حاشیه رودخانه ها داشته باشد به نحوی که اگر این ساخت و سازها باعث تنگ شدن مقطع رود گردد قدرت آبگذری آن را به شدت کاهش داده و بالطبع سبب سرریز شدن آن از دیواره های کناری رود و تخریب اراضی و تاسیسات حاشیه آن خواهد شد(آریایی و همکاران،41:1389).

روش های پیشنهادی جهت کنترل و کاهش خسارات ناشی از سیلاب:

1-    مطالعه و اجرای پروژه های احداث دیواره های ساحلی(flood wall) بر روی رودخانه ها

2-    انجام عملیات های مکانیکی آبخیزداری و کنترل سیل.

3-    مطالعه بستر و حریم رودخانه ها و بازگشایی بستر رودخانه ها.

4-     مطالعه ساماندهی رودخانه ها.

5-    جلوگیری از تخریب بیش از حد اراضی توسط کشاورزی بی رویه و فاضلاب .

6-     ممانعت از تغییر کاربری اراضی (بدون در نظر گرفتن خسارات سیل).

اقدامات انجام شده در استان در راستای کاهش خسارات سیل:

1-    احداث دیواره های ساحلی بتنی، سنگ و سیمان و خاکی در نقاط بحرانی استان.

2-    احداث سدها و بندهای خاکی در خروجی حوزه های آبخیز.

3-    انجام مطالعات سامان دهی رودخانه های پرخطر استان.

4-    احداث اپی در نقاط فرسایش پذیر رودهای استان من جمله رودخانه های خرم آباد و چم سنگر.

5-    انجام عملیات آبخیزداری، آبخوان داری و کنترل سیل در زیر حوزه های سیل خیز استان.

6-      مطالعات تعیین حریم و بستر رودخانه های اصلی استان.

 

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
چهارشنبه 11 مهر 1397 02:03 ق.ظ

You suggested it very well.
cialis dosage cialis price in bangalore cialis rezeptfrei sterreich american pharmacy cialis bulk cialis cialis canadian drugs generic cialis 20mg uk cialis pas cher paris discount cialis enter site 20 mg cialis cost
دوشنبه 9 مهر 1397 01:30 ق.ظ

You definitely made the point!
cialis price thailand cialis kamagra levitra chinese cialis 50 mg ou trouver cialis sur le net cialis 5 mg para diabeticos cialis with 2 days delivery achat cialis en suisse 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis preise schweiz cialis generico
چهارشنبه 28 شهریور 1397 01:39 ق.ظ

You actually revealed this effectively!
walgreens price for cialis cialis 20 mg cut in half cialis kaufen wo cialis super kamagra cialis kaufen overnight cialis tadalafil buy name brand cialis on line generic for cialis cialis generic tadalafil buy prices on cialis 10 mg
سه شنبه 13 شهریور 1397 12:25 ب.ظ

Kudos! Lots of data!

viagra online doctor buy brand viagra online get a viagra prescription order online viagra viagra pills cheap generic sildenafil i want to buy viagra buy viagra walgreens online viagra pharmacy buy real viagra online
دوشنبه 12 شهریور 1397 10:10 ق.ظ

Regards! Great information.
tadalafil cialis tablets buy brand cialis cheap cialis generika in deutschland kaufen buy name brand cialis on line cialis billig only now cialis 20 mg interactions for cialis cialis sale online cialis dosage amounts
یکشنبه 11 شهریور 1397 06:33 ب.ظ

You actually expressed this fantastically.
cialis pills cialis australian price cialis uk next day generic cialis soft gels does cialis cause gout sialis cialis 20 mg effectiveness enter site 20 mg cialis cost estudios de cialis genricos cialis 30 day trial coupon
سه شنبه 23 مرداد 1397 06:58 ق.ظ

Amazing a good deal of helpful material!
viagra pill uk sildenafil where can i buy generic viagra online safely buy cheap viagra online where can i buy the cheapest viagra how to buy viagra safely online pharmacy viagra where to buy generic viagra buy generic viagra viagra online prescription
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:38 ب.ظ

Wow a lot of great facts!
enter site very cheap cialis cheap cialis cost of cialis per pill click here to buy cialis buying cialis overnight cialis professional yohimbe prezzo di cialis in bulgaria precios cialis peru safe dosage for cialis cialis pills price each
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 04:08 ق.ظ

Point clearly used..
where can i buy viagra without herbal viagra buy real viagra online cheap cheap viagra tablets viagra or sildenafil where to buy viagra pills buying viagra ireland where to buy generic viagra buy viagra online price online pharmacy viagra
شنبه 18 فروردین 1397 02:01 ب.ظ

Nicely put, Thanks a lot!
generic cialis tadalafil cialis coupons printable buying brand cialis online tadalafil 20mg cialis farmacias guadalajara cialis coupons price cialis best we recommend cialis info cialis professional yohimbe wow cialis tadalafil 100mg
شنبه 4 فروردین 1397 03:05 ب.ظ

With thanks, Numerous write ups.

generic cialis levitra prix cialis once a da cialis generique 5 mg the best choice cialis woman tadalafil 10 mg free cialis where do you buy cialis cialis italia gratis deutschland cialis online cialis tablets
جمعه 17 آذر 1396 06:24 ق.ظ
Pretty nice post. I just stumbled upon your blog and
wished to say that I have truly enjoyed browsing your blog posts.
In any case I will be subscribing to your rss feed and I hope you write again soon!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :