تبلیغات
جغرافیا و برنامه ریزی شهری - گرشگری عشایر و ایل بختیاری
 
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
درباره وبلاگ


اینجانب منیر یاری دانشجو دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری می باشم. این وبلاگ جهت گسترش علم شیرین جغرافیا و شاخه های آن بخصوص جغرافیا و برنامه ریزی شهری و جغرافیا و برنامه ریزی توریسم ایجاد شده، طرح موضوعات مرتبط با برنامه ریزی شهری و توریسم، جغرافیا شهری و گردشگری استان لرستان، ارائه مقالات علمی ـ پژوهشی، و... از اهداف و اولویتهای مباحثم است. منتظر همفکری و ارسال نظرات و انتقادات سازنده ی شما در پربار شدن مطالب هستم
با سپاس
monir.yary@yahoo.com
monir.yary@gmail.com

مدیر وبلاگ : منیر یاری
نویسندگان
شنبه 19 اردیبهشت 1394 :: نویسنده : منیر یاری

گردشگری عشایری

با وجود تغییرات گسترده جهانی در ابعاد سیاسی و اقتصادی، رشد جایگاه صنعت گردشگری در اقتصاد جهانی از 1950 تا به حال، بیانگر افزایش تمایل مردم به مسافرت و گرایش دولت ها به سرمایه گذاری در این حوزه می باشد (پروانه، 91:1388).

 گردشگران عشایری زائران پسامدرنی هستند که اصالت معنایی خود را در چشم اندازهای فرهنگی مناطق عشایری جستجو می کنند(پاپلی یزدی،210:1386). مناطق عشایری به عنوان یک میراث فرهنگی شامل ویژگیهای خاص مثل عادات محلی، آداب و رسوم مربوط به کوچ نشینی، نوع مسکن، موسیقی، زبانهای محلی و ارزشهای اخلاقی معنوی است(رضوانی،5:1374) .نوع زندگی، آداب و رسوم، آیینها و دیگر مواردی که نمادهای میراث فرهنگی را در روابط اجتماعی جوامع نشان می دهد مورد علاقه گردشگران است. این نمادها در مناطق عشایری به وفور یافت می شود. می توان به نحوه سلوک و آداب و معاشرت، نحوه زندگی، نوع البسه و پوشاک، خلق و خو و مراسم مختلف عشایر اشاره کرد که برای گردشگران بسیار جذاب است(منشی زاده،178:1376). ویژگیهای فرهنگی کوچ نشینان که متاثر از اعتقادات و باورهای آنهاست چشم اندازفرهنگی آن جوامع را خلق می کند. جشنها و اعیاد عشایری در تبلور آداب و رسوم اهمیت خاصی داردو زمینه ساز همبستگی و اتحاد روانی مردم و تجلی روح جمعی در ساختار ایلی عشایری است(طبیبی،267:1371). گردشگری عشایر یکی از بخش های اکوتوریسم در جهان است که همچون دیگر بخش های اکوتوریسم در کشور ما پنهان مانده و برنامه ریزی خاصی برای معرفی آن صورت نگرفته است. همه ساله با فصل بهار که کوچ عشایر آغاز می شود، علاقه مندان به قطب های مردم شناسی، برای آشنا شدن با فرهنگ بومی و روستایی در دل قطب های طبیعی ایران به سفر می پردازند، به نظر می رسد که در برنامه ریزی های کلان در صنعت توریسم باید به توریسم کوچ و روستایی توجه بیشتر نمود(ارمغان،72:1386).

در عصر پسامدرنیسم گردشگران ماجراجو و جستجوگر و برخوردار از حس دلتنگی تاریخی و باستانی، رو به گروههای ایلی و عشایری آورده اند و بدین ترتیب یکی دیگر از گونه های گردشگری عصر پسامدرنیسم شکل گرفته است. تجزیه و تحلیل گردشگری پیرامون هر فضای جغرافیایی در روندی از تطبیق پذیری جاذبه ها، سکونتگاهها و تسهیلات مورد نیاز، انجام می گیرد. دراین نگرش، فضای جغرافیایی وابسته به جریانی دو سویه است. در یک سو شناخت گردشگری و تقاضاهای موجود در بازار و در سوی دیگر درک و سنجشی ژرفانگر پیرامون فضای مربوط قرار دارد. از این رو بررسی قابلیتهای گردشگری در مناطق عشایری وابسته به تجزیه و تحلیل یک الگوی فضایی گردشگری است. (پاپلی یزدی،35،1382).

ایل بختیاری

    ایل بختیاری که همیشه به عنوان یکی از ایلهای پرجمعیت و دارای نفوذ گستره ی سیاسی- اقتصادی در جنوب غربی کشور شمرده شده، بارها مورد بررسیهای مختلف فرهنگی، اجتماعی و مردم شناسی قرار گرفته است. یکی از علل بررسی ایل مذکور برای ایجاد گردشگری عشایرآن است که بختیاریها از اصیلترین و قدیمی ترین اقوام ایرانی محسوب گردیده، پرجمعیت ترین جامعه ی عشایری کشور نیز به شمار میروند، جامعه ای که در طول تاریخ بس طولانی خود، با جمعیت انبوه بر منطقه تسلط داشته، قادر به انتقال ویژگیهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی خود به ساکنان بخشهای مجاور نیز بوده است، به طوری که بخشهایی از خوزستان، لرستان، اصفهان، چهارمحال و بختیاری و فارس کاملاً از ویژگیهای فرهنگ بختیاری برخوردار بوده است. منطقه وسیعی از غرب و مرکز ایران، قلمرو لرهایی است که از حدود نیمه قرن ششم هجری در آن نواحی به قدرت رسیده و حکومتی تشکیل دادن که در تاریخ ایران به نام اتابکان لرستان مشهور است، اتابکان مذکور در حدود سه قرن در مناطق لر نشین حکومت می کردندو حاکم آن را والی لرستان می نامیدند. مقارن قرن چهارم هجری، لرستان عملاً به دو منطقه لرنشین((لر کوچک)) و ((لر بزرگ)) تقسیسم گردیده بود و دو برادر زمام امور دو قسمت را در دست داشتند. محدوده لر کوچک بین دزفول در جنوب، حدود کرمانشاه در شمال، رود دز در مشرق و مرزهای غربی کشور واقع شده است. لر بزرگ: قسمت شرقی منطقه لر نشین ((لر بزرگ)) نامیده شد زیرا از دو برادر حاکم بر ناحیه لرنشین، حاکم لرستان غربی برادر کوچکتر و حاکم لرستان شرقی برادر بزرگتر بود(صفی نژاد،30:1387).

پیشینه ی تاریخی ایل بختیاری

   هردوت مورخ یونانی، بختیاری را باکتری می داند که نام قبیله ای است که از بلخ و شرق دریای خزر به جنوب مهاجرت کرده و استقرار یافته است. نظر به اینکه در شمال افغانستان سرزمینی به نام باکتریا نیز وجود دارد شاید یک رابطه تاریخی بین بختیاریها و باکتریا نیز وجود داشته باشد. بختیاری ها را به باختران نیز نسبت داده اند و باختر را محلی بین عراق عرب، همدان، فارس، و محل سکونت کنونی بختیاری ها ذکر کرده اند. همچنین گفته می شود در جنگی که بین یکی از پادشاهان صفوی با عثمانی ها در گرفت، گروه کثیری از ایل بزرگ که جزوه سپاه شاه بودند، با دلاوری و شجاعت دشمن را به سختی شکست دادند و بدین مناسبت شاه آنان را که لر بزرگ بودند بختیاری نامید(زنده دل،17:1376).

حدود و وسعت(محیط شناسی)

   به طور کلی، محدوده ی ایل بختیاری در جنوب غربی کشور در بین دو سرزمین کوهستانی و مرتفع شمال و شرق چهارمحال و بختیاری و لرستان و سرزمین جلگه ای گرمسیری مغرب و جنوب خوزستان و کهگیلویه و بویر احمد واقع شده است. به عبارتی، این محدوده، از بلندترین نقطه ی قلل مرتفع، یعنی زردکوه بختیاری با بیش از 4500 متر و کوههای الیگودرز با ارتفاعاتی بیش از 2500 متر شروع شده، به سمت غرب و جنوب تا جلگه ی پست و آبرفتی خوزستان ادامه می یابد (مشیری،148:1383).امروزه منطقه های اصلی سکونت بختیاریها در دو استان چهار محال و بختیاری و خوزستان نشان داده می شود، اما حوزه ی نفوذ سیاسی، فرهنگی و اقتصادی آنان در خارج از این استان کاملاً مشهود است. به طور کلی، منطقه ی  سکونت ایل بختیاری به این مناطق محدود می شود: از شمال به نجف آباد، داران، الیگودرز، از مشرق به اصفهان، شهرضا، بروجن، از جنوب به سمیرم، لردگان و شمال استان کهگیلویه و بویر احمد و بالاخره از مغرب و جنوب غربی به شهرستانهای مشرق خوزستان نظیر رامهرمز، شوشتر و دزفول و مناطق بین آنها، اگرچه تا اهواز نیز گسترش دارد (همان، 149).

                   

ییلاق و قشلاق

   امروزه قلمرو قشلاقی عشایر کوچنده ی بختیاری ، مشتمل بر هجده دهستان در محدوده شهرستانهای ایذه، مسجد سلیما ن، شوشتر، رامهرمز، اندیکا، جهانگیری، گتوند، عقیلی، لالی، مرغا، هلایجان، شهید عباسپور،گلگیر، حومه ی مسجد سلیمان، حومه ی ایذه، کوشک و مرغای مسجد سلیمان ( زنده دل،22:1376).

آب و هوای مناطق ایل بختیاری

   آب و هوای ییلاق: این منطقه به علت داشتن کوههای مرتفع متعدد دارای زمستانهای سرد و تابستانهای کوتاه و معتدل است که بدین ترتیب از آب و هوای معتدل کوهستانی برخوردار می باشد

آب و هوای قشلاق: قشلاق بختیاریها در شرق استان خوزستان واقع است، تابستان این جلگه، بویژه در بخشهای جنوبی علاوه بر گرمای شدید، دارای رطوبت نسبی بسیار است که امکان زیست را دشوار می کند و زمستانهای آن ملایم و اغلب مرطوب و دارای بارشهای نامنظم است که در رشد و نمو پوشش گیاهی نقش مهمی دارد(مشیری،155:1383).

مسیر های کوچ

عشایر بختیاری برای کوچ، از مسیرهای اصلی و فرعی مختلفی استفاده می کنند. انشعابات فرعی، یورتگاههای عشایری را به ایل راههای اصلی تاراز، هزارچم،کوه سفید، دوآب، و دزپارت متصل می کند.

دزپارت : این راه قدیمی ترین ایل راه عشایری است که قدمتی باستانی دارد. این راه با طول 220 کیلومتر، مسیر عبور بخش مهمی از عشایر بختیاری است و نقاط عشایری شهرستانهای بروجن و فارسان در استان چهارمحال و بختیاری و شهرستان ایذه، رامهرمز و بخشی از مسجد سلیمان و حومه اهواز در خوزستان را به یکدیگر مرتبط می کند. طول راه مزبور از پیرامون تالاب چغاخور (محل ییلاقی برخی از طوایف دورکی) تا ایذه، حدود 200 کیلومتر است.

دوآب: این ایل راه قلمرو  ییلاقی و قشلاقی طوایف دینارانی و دهستانی حومه ایذه، سوسن و مرغا در خوزستان و دیناران و دوآب در در چهار محال و بختیاری را به یکدیگر مرتبط می سازد (زنده دل،24:1376).

راه هزار چم: این راه یکی از دشوارترین ایلراههای عشایری منطقه است. بخشی از عشایر مستقر در دهستان های اندیکا، لالی و اطراف شوشتر برای رسیدن به قلمرو های ییلاقی از این ایلراه عبور می کنند.

راه تاراز: این ایلراه نیز یکی از مهمترین و اصلی ترین ایلراههای عشایری منطقه است و گردنه ی معروف مبارکه که در گذشته حادثه سازترین معبر کوچ ایلهای بختیاری بوده است در این مسیر قرار دارد. در سالهای گذشته یک شرکت پیمانکار برای تسهیل در راه اندازی خط انتقال برق شهید عباسپور قسمتهایی از این راه را احداث کرد. این راه میان نواحی عشایری اندیکا و مسجد سلیمان در استان و دهستانهای عشایری بازفت بالا، دوآب، شوراب، تنگ گزی و فارسان در استان چهار محال و بختیاری ارتباط برقرار می کند (مشیری،203:1383).

نوع  معیشت

 نوع معیشت در ایل بختیاری بر مبنای دامداری استوار است و سالهای سال است که این گروههای انسانی به دلیل داشتن دام و برای تعلیف آنها در فصول مختلف تغییر مکان میدهند و ییلاق و قشلاق میکنند. در سال 1312 دستور اسکان همه عشایر ایران داده شده و طبق همین دستور عشایر موظف بودند که دامهای خود را توسط چوپانان به ییلاق یا قشلاق بفرستند و سایر افراد (خانواده مخصوصاً زنها و بچه ها در هر محلی که هستند، همانجا بمانند و برای زندگی خود خانه بسازند و زندگی روستایی آغاز کنند. در شهریور 1320 عشایر بختیاری کوچ بزرگ و جمعی خود را آغاز کردند و روستاهایی که طی این سالها بوجود آمده بودند بدست فراموشی سپرده شدند (کریمی،42:1353).

مسکن

 نوع مسکن کوچ نشینان در مناطق عشایری یکی دیگر از قابلیتهای گردشگری است، به خصوص آنکه مسکن آنها در تطبیق با محیط بوده، تبلور سبک باری برای حرکتی دائم است. از این رو معماری و شکل مساکن کوچ نشینان و نوع آنها به طور کلی محصول پدیده فنی و پاسخی صوری و مادی به قیود محیط اند و هم نشانه هایی را برای شناخت منزلت و مقام اشخاص و هم علایق منطقه ای و اجتماعی و هم نهادهای حاکی از انگاره های ذهنی، روحیات و نظام ارزشها در بر می گیرند(برومبرژه،157:1370). مسکن اکثر عشایر ایران چادر است و زندگی چند روزه زیر چادر تنوعی است برای گردشگران پسامدرن.

پوشاک

    شکل دوخت، اندازه و انتخاب رنگهای لباس زنان در طوایف کوچ نشین یک نوع وحدت فرهنگی به آنان بخشیده و علاوه بر جذابیت شهرت ویژه ای برای جوامع کوچ نشین فراهم کرده است. لباس بخشی از هویت فر هنگی هر ایل و طایفه است. دیدن مردمان عشایر در لباسهای سنتی خود و در محیط زندگی آنها برای گردشگران عصر پسامدرن جذاب است (پاپلی یزدی،213:1386).

صنایع دستی

     صنایع دستی برخاسته از نیازهای اولیه مردم کوچ نشین در تطبیق با محیط جغرافیایی و فناوری سنتی حاکم بر مناطق عشایری است. صنایع دستی عشایری امروزه با جایگزینی فناوری مدرن دچار چالشهای وجودی شده است. توسعه گردشگری در مناطق عشایری می تواند سبب افزایش فروش صنایع دستی و دوام گردد و از دیگر سو به ایجاد اشتغال و درآمد در مناطق عشایری کمک می کند(شیخ الاسلامی،75:1373). مهمترین صنایع دستی عشایر منطقه ی بختیاری عبارتند از: قالی بافی، چوخابافی، نمدمالی، کلاه مالی، گیوه دوزی، خورجین بافی، گلیم بافی، بافت سیاه چادر، جاجیم بافی، وریس، خور، نمکدان، کلاه و دستکش، پلاس، کمچه دان، جل و ...(زنده دل،25:1376)

موسیقی

گذشته از دهل و ساز و کرنا، موسیقی ایل را می توان در نفس چوپانان ایل به وسیله ی نی شنید. نی بیشتر به هنگام گرمسیر (قشلاق)از شهرهای شوشتر و دزفول خریداری می شود.(افشار،195:1383). حرکت موزون در میان عشایر بختیاری نشانی از همبستگی، یگانگی و عاطفه است که در هنگام برگزاری جشن ها و شادی ها اجرا می شود. رقص های رایج در چهار محال و بختیاری عبارتند از: دستمال، سه پا، مجسمه، جیران جیران، هی دته ...در جشن عروسی، دسته جمعی می رقصند، اگر رقص فردی باشد، به منظور زورآزمایی است، مانند چوب بازی، که نشانگر توان و اعتماد است، آن هم همراه با موسیقی پر تحرک که یادآور جنگ و ستیز است (:همان،194).

چشم اندازهای طبیعی

     طبیعت توام با زندگی کوچ نشینی و اقلیم مساعد یکی از جاذبه های مهمی است که می تواند برای مثال سالیانه صدها هزار گردشگر ثروتمند گرمازده را از شهرهای داخل ایران و شهرهای حاشیه خلیج فارس به کوهستانهای بختیاری بکشاند(پاپلی یزدی،215:1386). به طور کلی آنچه از قابلیتهای گردشگری در مناطق عشایری بیان گردید بیانگر توان بالقوه بالا در جذب گردشگر است. با توجه به علاقه روز افزون گردشگران کشورهای صنعتی به گردشگری در فضاهای دور افتاده عشایری(هم برای استراحت و هم برای آموختن و دیدن چیزهای جدید)و با توجه به امکانات بالقوه موجود در مناطق عشایری باید در برنامه ریزی گردشگری در سطح کلان دیده شود.

 

نتیجه

امروزه توسعه ی گردشگری د رتمامی عرصه ها، چه در سطح ملی و منطقه ای و چه در سطح بین المللی مورد توجه برنامه ریزان دولتی و شرکتهای خصوصی قرار گرفته است . بسیاری از کشورها به صورت فزاینده ای به این حقیقت پی برد ه اند که برای بهبود وضعیت اقتصادی خود باید ابتکار عمل به خرج داده و در صدد یافتن راههای تازه ای برآیند. نتایج مطالعات نشان می دهد که ایل بختیاری از قابلیتهای مهمی در زمینه گردشگری عشایری برخوردار می باشد. منطقه ی بختیاری یا حدود تحت قلمرو ایل بختیاری هیچ رابطه ای با تقسیمات سیاسی کشور، از جمله سطح استانها و مرز شهرستانها ندارد، بلکه بیشتر تابع مساعدت محیط طبیعی منطقه  می باشد.دارای اقلیم مناسب است و توریسم در این مناطق فصلی نیست چون به همراه کوچ عشایر در فصول مختلف امکان مسافرت به این مناطق وجود دارد. این مناطق دارای چشم اندازهای منحصر به فرد است که وجود آداب و رسوم محلی و ایجاد مسابقات ورزشی در آن برای گردشگران جذاب می باشد.وفرصت مناسبی برای اشتغالزایی مردم منطقه می باشد. در عمل گردشگری عشایر به حمایت قشر محرومی برخاسته است که تا چندی پیش همه تلاش در نابودی آنها داشته اند. گردشگری عشایری نه تنها نابودی عشایر را منتفی کرده بلکه می خواهد آنها در سنتی ترین وضع به کار خود ادامه دهند تا بتوانند هر چه بیشتر از درآمدهای گردشگری استفاده کنند.اگر طرح جامعه عشایری زاگرس اجرا شود گردشگری می تواند هم پایداری زندگی ایلی را تضمین کند و هم توسعه مناطق کوهستانی دور از شهرها را تشویق و تضمین نماید. برقراری روابط سیاسی خوب ،بازاریابی و تبلیغات و سرمایه گذاری در زیر ساختها و کار فرهنگی برای آماده سازی عشایر در پذیرش گردشگر می تواند منطقه عشایربختیاری را تبدیل به یک فضای گردشگری پسامدرن در سطح بین المللی به خصوص برای گردشگران عرب خلیج فارس نماید. هدف گذاری و تعیین استراتژیهای رسیدن به هدف، مدیریت و سرمایه گذاری و بازاریابی ، توسعه زاگرس را دوچندان می کند.

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
چهارشنبه 11 مهر 1397 01:25 ق.ظ

Nicely put, Thanks a lot!
cialis alternative cialis authentique suisse cialis efficacit buy name brand cialis on line comprar cialis 10 espa241a no prescription cialis cheap cost of cialis cvs canadian cialis cialis generico lilly how do cialis pills work
دوشنبه 9 مهر 1397 01:00 ق.ظ

Whoa many of fantastic material.
cialis tablets for sale how to buy cialis online usa viagra vs cialis vs levitra we choice cialis uk cialis prezzo al pubblico cialis 5 mg effetti collateral ou acheter du cialis pas cher we choice cialis pfizer india we use it 50 mg cialis dose cialis vs viagra
یکشنبه 1 مهر 1397 04:35 ق.ظ

You made your point quite nicely!.
canadian pharmacies shipping to usa canadian pharcharmy online24 canadian pharmacy cialis online canadian pharmacy canada vagra online pharmacies of canada canada pharmacies drugstore online shopping canadian pharmaceuticals online aarp recommended canadian online pharmacies
چهارشنبه 14 شهریور 1397 08:46 ق.ظ

Cheers, Helpful stuff!
canadian medications list pharmacy canada pharmaceuticals online trust pharmacy canada canada medication prices canada vagra pharmacy canada reviews pharmacy onesource most reliable canadian pharmacies aarp recommended canadian pharmacies
دوشنبه 12 شهریور 1397 10:00 ق.ظ

Wonderful material. Cheers!
tadalafil generic cialis alternative buy cialis uk no prescription compare prices cialis uk acquisto online cialis cialis soft tabs for sale generic cialis pill online we choice free trial of cialis recommended site cialis kanada cialis super acti
یکشنبه 11 شهریور 1397 06:24 ب.ظ

Cheers. Loads of info!

cialis price thailand dosagem ideal cialis cialis manufacturer coupon cialis super kamagra buying cialis overnight acheter cialis meilleur pri cialis sale online cialis 20 mg best price only here cialis pills tadalafil generic
سه شنبه 23 مرداد 1397 06:53 ق.ظ

Seriously all kinds of wonderful data!
safest place to buy viagra can you buy viagra at walgreens buy viagra online next day delivery buy viagra overnight shipping where can you buy viagra over the counter get viagra online prescription where can i buy sildenafil online find viagra purchase viagra online uk buying viagra without a prescription
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:32 ب.ظ

Nicely put. Thank you!
cialis ahumada cialis price in bangalore cialis for sale south africa cialis ahumada cialis dosage we use it cialis online store cialis billig cialis daily dose generic bulk cialis cialis australian price
دوشنبه 7 خرداد 1397 10:27 ق.ظ

You mentioned this adequately.
order generic cialis online cialis 20mg we use it cialis online store generic cialis tadalafil where cheapest cialis prezzo cialis a buon mercato female cialis no prescription cialis qualitat cialis 10mg prix pharmaci cialis italia gratis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 11:11 ق.ظ

Really a good deal of terrific advice.
cialis therapie price cialis best cialis 20 mg cost pastillas cialis y alcoho click now buy cialis brand cialis baratos compran uk tadalafil 20 mg cialis 10 doctissimo cialis daily new zealand cialis canadian drugs
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 03:18 ق.ظ

Nicely put. Thanks a lot.
age to buy viagra canadian viagra cheap online viagra uk buy viagra without presc buy viagra online cheap buy viagra online uk no prescription buy viagra soft online best place to buy viagra viagra buy viagra pharmacy online viagra buy viagra prescription
شنبه 18 فروردین 1397 01:22 ب.ظ

You said it perfectly..
cialis generika in deutschland kaufen cialis daily dose generic enter site natural cialis side effects for cialis enter site 20 mg cialis cost sublingual cialis online deutschland cialis online cialis generico in farmacia buy cialis sample pack when will generic cialis be available
جمعه 17 آذر 1396 06:20 ق.ظ
Heya i am for the primary time here. I came across this board and I to find It really helpful & it helped
me out much. I'm hoping to offer something back and aid others like you aided me.
دوشنبه 13 آذر 1396 06:07 ب.ظ
من این وبسایت را با استفاده از پسر عموی خود پیشنهاد کردم. من دیگر مثبت نیستم که این موضوع را مطرح کند
نوشته شده توسط او را به عنوان هیچ کس دیگری تشخیص چنین تقریبا تقریبا مشکل من است.
تو شگفت انگیز هستی با تشکر!
سه شنبه 7 آذر 1396 07:20 ب.ظ
سلام! من می توانستم سوگند یاد کنم از این سایت بازدید کرده ام اما پس از نگاه کردن
در برخی از پست ها متوجه شدم که برای من تازه است. با این حال، من مطمئنا خوشحالم که بر آن برخورد کردم و من آن را نشانه گذاری میکنم و بررسی میکنم
غالبا!
سه شنبه 10 مرداد 1396 09:11 ب.ظ
It's going to be finish of mine day, however before finish I am reading this enormous article to improve my
know-how.
یکشنبه 27 اردیبهشت 1394 04:54 ب.ظ
بسیار جاب و خواندنی بود
چهارشنبه 23 اردیبهشت 1394 07:51 ق.ظ
عالی بود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :