تبلیغات
جغرافیا و برنامه ریزی شهری - تاثیر اقتصاد سیاسی نفت ، شهرنشینی سریع و مدیریت نامناسب در بهم ریختگی کلبد شهری و مبلمان شهری در ایران
 
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
درباره وبلاگ


اینجانب منیر یاری دانشجو دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری می باشم. این وبلاگ جهت گسترش علم شیرین جغرافیا و شاخه های آن بخصوص جغرافیا و برنامه ریزی شهری و جغرافیا و برنامه ریزی توریسم ایجاد شده، طرح موضوعات مرتبط با برنامه ریزی شهری و توریسم، جغرافیا شهری و گردشگری استان لرستان، ارائه مقالات علمی ـ پژوهشی، و... از اهداف و اولویتهای مباحثم است. منتظر همفکری و ارسال نظرات و انتقادات سازنده ی شما در پربار شدن مطالب هستم
با سپاس
monir.yary@yahoo.com
monir.yary@gmail.com

مدیر وبلاگ : منیر یاری
نویسندگان

سرمنشاء مباحث اقتصاد سیاسی، در رویکرد ساختارگرایانه به جامعه در مکتب مارکسیسم شکل گرفت. در حقیقت مهم­ترین رکن اقتصاد سیاسی مارکسیستی، نگاه به مباحث جامعه از بعد سیستماتیک و شبکه ای است. چرا که در حقیقت جامعه متشکل از فرم های فضایی و فرایندهای انسانی به هم مرتبط است که تحت تأثیر تصمیمات و سیاست های مجموعه ای از نخبگان جامعه شکل می گیرد. یکی از مقیاسهای قابل مطالعه فرایندهای فضایی مکانی یک جامعه، شهر  می باشد. در حقیقت شهرها بعد از انقلاب صنعتی، فضاهایی از جامعه انسانی هستند که اثرات تصمیمات سیاستمداران را بخوبی در فرم های تاریخی یک جامعه می باشند. در ایران نیز فضاهای شهری از تحولات تاریخی اتفاق افتاده در جامعه به ویژه در سده ی اخیر، تاثیرات زیادی را پذیرفته اند (رضایی و لشگری،2:1391). در عین حال توزیع نامتعادل ثروت، حمایت از اقتصاد شهری در مقابل اقتصاد روستایی که منجر به سرازیر شدن سرمایه ها به شهرها می شود، ایجاد مشاغل کاذب شهری و بورس بازی زمین، عواملی است که موجب مهاجرت سریع کارگران روستایی که بر اثر عوامل رکودی بیکار شده­اند، به شهر ها می شود (عابدین درکوش،121:1364). در بیشتر کشورهای صادر کننده ی نفت، رشد سریع شهرنشینی و شهرگرایی، فرصتهای سودآوری در صنعت مسکن و ساختمان به وجود آورده است. می دانیم که بیشتر دولتهای وابسته به اقتصاد نفت در تجهیزات زیر ساختی شهرها بویژه شهرهای بزرگ سرمایه گذاری می کنند؛ از جمله سرمایه گذاری در احداث خیابانها، بزرگراهها، دانشگاهها، بیمارستانها، مدارس، فرودگاهها، استادیومهای ورزشی، تئاتر ها، گالریهای هنری و غیره. با اجرای این سیاستها صنعت ساختمان در این قبیل کشورها رونق بسیاری می یابد و سرمایه های بسیاری در صنعت ساختمان و بورس بازی زمین به کار گرفته می شود (شکویی،442:1385). رشد انفجاری جمعیت شهرنشین  ایران و رشد شتابان واقعی آن بعد از سال های 1345 آغاز می گردد که بازتاب واقعی اصلاحات ارضی و سرمایه گذاری های ملی و رشد سریع سرمایه گذاری ها در شهر ها می باشد که منجر به فروپاشی کامل نظام های تولیدی ماقبل سرمایه داری به همراه تکمیل و توسعه ی مناسبات جدید در شهرها شد و باعث تشدید جریانات مهاجرتی گردید. بخش کشاورزی با رشد کم خود هر چه بیشتر به یک بخش حاشیه ای در کل اقتصاد کشور بدل شد و متابولیسم اقتصادی از حیث مازاد اقتصادی قابل سرمایه گذاری هر چه بیشتر وابسته به صدور نفت و منابع ارزی حاصل از آن شد و بالاخره آغاز مرحله ی دوم سرمایه گذاری صنعتی با الگوی جایگزینی واردات و تنوع یافتن نسبی ساخت صنعتی و تغییر کامل الگوی مصرف جامعه، شرایط توسعه ی فزاینده ای را در نیاز به کار و نیروی انسانی در شهرها افزایش داد. نتیجه ی چنین دگرگونی، پیشی گرفتن آهنگ شهرنشینی از آهنگ رشد نیروهای مولد و ایجاد ناموزونی در بخش اشتغال شهرها و بالاخره رشد انگلی مشاغل کاذب و ریشه دار شدن مشکلات شهری است (نظریان،151:1389). اقتصاد ملی به (درآمدهای حاصل از فروش نفت) تبدیل شد. به این ترتیب شهرها، محلی برای بسط مناسبات سرمایه داری و مکانی برای توسعه اشتغال نیروی کار بدل گردید. با کاهش نقش روستاها از جهت تولید کشاورزی، جمعیت مازاد روستاها، برای پیدا کردن کار به شهرهای بزرگ روی آوردند و شهرهایی مثل تهران بسرعت و بدون برنامه گسترش پیدا کردند. در این دوره رشد سالانه شهری از 72/2 درصد در دوره قبل به 57/4 درصد رسید (مجتهد زاده،127:1377-128).

تاثیر اقتصاد سیاسی نفت در شهرنشینی ایران

اقتصاد سیاسی ایران در سده ی اخیر به شدت تحت تاثیر عواید ناشی از فروش نفت قرار گرفته و بالطبع این روند بر اقتصاد سیاسی شهری نیز تاثیر مستقیم نهاده است. عواید نفت نوعی بهره ی مالکانه است که یکجا و مستقیماً به دولت پرداخت می شود. این عواید، هنگامی که تا حد زیادی افزایش یافته و دست کم 10 درصد تولید ناخالص ملی را  تشکیل دهد، استقلال غیر عادی اقتصادی و سیاسی دولت را از نیروهای مولد و طبقات اجتماعی فراهم می آورند و تغییرات جدی را در شکل گیری فرایندهای فضایی در هر جامعه ای ایجاد می کند. سرمنشا این مداخله ی ارکان دولتی در حقیقت بهره ی مالکانه ی رانتی است که توانایی ایجاد طبقات انسانی و ساختارهای فیزیکی مورد نظر خود را در فضای شهری دارد(بلانت و ویلسن،48:1385). گرایش به شهرنشینی و آغاز مهاجرتهای داخلی و جابجایی های جمعیت را نمی توان بدون رجوع به الگوی اقتصادی بیان کرد، چرا که شهرنشینی به یک معنی بازتاب فضایی توسعه اقتصادی و اجتماعی است.( اعتماد،1363،15). در این ساختار، کشور ایران به دلیل واقع شدن در کانون 75 درصد انرژی جهان، از موقعیتی بی نظیر و ممتاز برخوردار است. با این وجود، علی رغم آن که کنترل دولت بر منابع نفتی و درآمدهای حاصل از صادرات میعانات نفت و گاز؛ وجه غالب در اقتصاد سیاسی ایران در طی یکصد سال گذشته است و با توجه به این نکته که در ساختار نوین اقتصاد سیاسی بین الملل، شرکت های ملی نفت، تحت حاکمیت دولت های ملی،  بر تولیدات جهانی نفت و گاز، تسلط خواهند داشت و در مقابل نفوذ شرکت های بین المللی نفت، مقاومت کرده و به مقابله خواهند پرداخت، تا آن جا که تا سال 2030، شرکت های ملی نفت، سهم بیشتری از تولید و عرضه ی جهانی انرژی را به کنترل خود درآورده، در مقابل تسلط کشورهای عضو OECD رو به کاهش خواهد گذاشت(سجادپور و همکاران،11:1390).  تا قبل از دوره ی رضاخانی روستا همانند یک سلول حیاتی در داخل نظام اجتماعی اقتصادی کشور عمل می­کرد.  زیرا نه تنها عمده ترین تولید کشور(کشاورزی) در درون جوامع روستایی متمرکز بود، بلکه تولید بیش  از 90 درصد محصول ناخالص ملی و به کار گیری بیش از 85 درصد از نیروی قادر به کار کشور در درون روستاها، این مناطق را به مراکز حیات اقتصادی تبدیل کرده بود. اما با شروع اقدامات اقتصادی، اجتماعی دولت در این دوره مبانی تحولات شهر و روستا نیز در همین دوره ساخته و پرداخته شد. در واقع این دوره ساختار سنتی کشور را تا اندازه ای متحول ساخت و ساختار جدیدی را در  عین وابستگی امپریالیسم و استکبار جهانی پی ریزی نمود (نوروزی،44:1366-40) از لحاظ تاریخی مجموع مازاد کشاورزی منبع اصلی استقلال مالی و قدرت استبدادی دولت های ایرانی بوده است. این مازاد یا به شکل درآمدهای مستقیم از املاک وسیع دولتی یا به شکل درآمدهای غیر مستقیم از طریق بستن مالیات های مختلف بر محصولات اراضی غیر دولتی عاید دولت می شد و با توسل به منابع مختلف درآمد و دارایی، دولت می توانست هزینه های نسبتا معتنابه اداری، نظامی و اجتماعی خود را تامین کند(همایون کاتوزیان،287:1372). از سال 1300 به بعد به ویژه از سال 1311 عواید نفت نه به تدریج بلکه به دلیل اعمال و اجرای شتابزده سیاست های نوسازی و تجدد طلبی جامعه، به خصوص پس از دهه چهل و اجرای برنامه اصلاحات ارضی که طی آن روند فروپاشی روابط تولیدی کهن تشدید شد؛، به سرعت جایگزین منابع سنتی درآمد ملی شد، به طوری که طی سالهای اولیه دهه 1300 که هنوز 72 درصد جمعیت ایران در روستاها زندگی می کردند، سهم بخش کشاورزی در تولید ملی 80 درصد بود(عابدین درکوش،36:1372). در حالیکه این میزان در سالهای 1329 به 50 درصد،1338 به 32 درصد، و سرانجام در سال1375 به 2/9 درصد کاهش یافت(همایون کاتوزیان،32:1372). از سوی دیگر سهم نفت در تولید ناخالص داخلی از 10 درصد سال 1338 به 3/12 درصد سال 1342،؛ به 18 درصد در سال 1347، به 6/50 درصد در سال 1352 و سپس به 7/34 درصد در سال 1357 ارتقا یافت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز نفت منبع اصلی ارز، درآمد دولت و سرمایه قابل سرمایه گذاری دولت است(علی اکبری،48:1390). در دهه 1330 به این سو، با ملی شدن صنعت نفت، درآمد کشور از فروش نفت افزایش یافت و این نقش آن چنان در اقتصاد ملی برجسته شد که نفت در تدوین بودجه دولت به اصلی ترین منبع درآمد تبدیل شد و هنوز ادامه دارد. جنبش ملی شدن نفت، نام ایران را در جامعه جهانی پرآوازه کرد. چرا که این نخستین طغیان و نافرمانی مدنی در یک کشور غیر مستعمره با سرمایه داری و قدرتمندان جهان بود. دستاورد سیاسی این جنبش مدنی، حسن شهرتی بود که در جوامع جهانی برای ایران به دست آمد و سرانجام به توسعه مناسبات سیاسی و فرهنگی میان ایران و دیگر مردم جهان منجر شد. حاصل این تعاملات جهانی، توسعه ایرانگردی و توجه جهانگردان به ایران از دهه 1340 بود (رهنمایی،161:1388).

پویش شهرنشینی در ایران

یکی از مباحث کلیدی جغرافیای شهری ایران، مساله ی ساختار توسعه ی شهری، به طور اعم، و شیوه ی تامین اقتصاد شهری به عنوان نیرو محرکه ی این توسعه، به طور اخص، می باشد. در ایران، شهر و شهرنشینی  اگر چه سابقه ی تاریخی زیادی دارد، ولی اخیرا تحولات کمی و کیفی بی سابقه ای را تجربه کرده است.  امروزه در کنار بردارها و الگوهای سنتی رشد شهری، که هانس بوبک قانونمندی ها و ساز و کار آن را در قالب نظریه ی سرمایه داری بهره بری بیان کرده است. نیروهای جدیدی در تکوین و تکامل سازمان شهری کشور، به گونه ای سازمان یافته، دخالت دارند. تنوع بردارهای اثرگذار، همراه با اهداف، عملکرد، ساز و کار و پیامدهای متفاوت، الگوهای شهری متعددی را پدید آورده و فرایند توسعه ی شهری را به یکی از پیچیده ترین پدیده های اجتماعی اقتصادی تبدیل کرده است (علی اکبری و فرجی دارابخانی،96:1385). ساختار دولت جدید بعد از انقلاب مشروطیت تضعیف شد و سپس با تثبیت موقعیت رضا شاه شکل گرفت. وی با ایجاد دیوان سالاری جدید شیوه ی تازه ای برای کشورداری به کار بست و توجه به شهرها و ساماندهی و تجهیز جدید آنها از جمله نخستین اقدامات این دولت جدید بود. با تاسیس بلدیه یا شهرداری اداره امور شهرها عملا در اختیار کارکنان رسمی دولت قرار گرفت و مدیریت دولتی بر شهرها، منزلت آنها را ارتقا بخشید. اصلاح شبکه گذرگاهی شهرها که طی آن خیابان های جدید اتومبیل رو به وجود آمد و میادین جدیدی احداث شد، همراه با ساختمان های اداری که نماینده اقتدار دولت جدید بود، به شهرها منظر تازه ای بخشید. تخریب برج و باروهای قدیمی و تشویق مردم به توسعه و ساخت و ساز در خارج از محدوده حصار قدیمی شهرها، شهرنشینی بسته را به شهرنشینی باز تبدیل کرد. شهرها به تاسیسات زیر بنایی جدید مانند آب لوله کشی، روشنایی برق، تلفن، خطوط اتوبوسرانی و تاکسیرانی و سایر تاسیسات لازم مجهز شدند و مشاغل سنتی مانند سقاها، درشکه رانی، گاری دستی و باربری با چهارپایان به تدریج از چهره شهرها حذف شد و مشاغل جدیدی جای آنها را گرفت. این تغییر و تحولات بی سابقه در تاریخ شهرسازی و شهرنشینی ایران، به دولت امکان داد تا خود را به عنوان پرچمدار نیک اندیش و خیر اندیش برای شهروندان معرفی کند و از حمایت آنان برای تداوم این رفتار و تصمیم گیری ها بهره مند گردد. لیکن توجه عمده به شهرها، دولت را از توجه به وضعیت نابسامان روستاها بازداشت، و طی این روند بود که شکاف میان جامعه شهری و روستایی بیشتر و بیشتر گشت و سرانجام از دهه 1340 به بعد، که اصلاحات ارضی مناسبات سنتی میان مالک و زارع را در هم شکست، سیل مهاجرت به شهرها آغاز شد(رهنمایی،161:1388). در این فرایند، شهرهای کنونی ایران، گوناگونی آنها از نظر اندام، تفاوتمندیهای ساختاری و سازمان فضایی آنها، برخاسته از نیازها و کارکردهای متعدد و حاصل وبرآیند نظام های اجتماعی- اقتصادی درون زای بومی و برون زای بیگانه سرشت، در سیر فرهنگ و روند پویای آنها به ویژه از اواسط دوران قاجار تا حال حاضر است.( مومنی،1382: 1) کشور ایران، بیش از 1300 هجری شمسی از نظام شهری و شهرنشینی مطلوبی برخوردار بوده است (زیاری، 1380، 78).لیکن این روند به دلیل افزایش جمعیت شهرها در دهه های 45 و 55 به دلیل عوامل درون زای بومی و برون زا، شکل نامطلوبی به خود می گیرد و شبکه شهری ایران از حالت مطلوب خود خارج می شود.و همین روال بعد از دهه 50 تا دهه 90 ادامه پیدا کرد

 

1390

1385

1375

1365

1355

1345

1335

عنوان

75149

70495

60055

49445

33709

25789

18500

تعداد جمعیت کل کشور

53656

48259

36700

26845

15855

9794

5997

جمعیت شهری

1331

1012

617

496

373

271

199

تعداد شهر ها

71.4

68.4

61.3

54.3

46.1

38.7

31.4

نسبت شهر نشینی

2.14

2.74

3.17

5.4

4.8

4.9

0

نرخ رشد شهر نشینی



جدول بالا نشان می دهد كه تعداد شهرهای كشور از 373شهر در سال 1355 به 1331 شهر در سال 1390 رسیده است. به عبارت دیگر بعد از انقلاب اسلامی ، تعداد شهرهای كشور بیش از 3.5 برابر شده است. جمعیت شهری كشور نیز با متوسط3.65 درصد، طی 30سال اخیر افزایش یافته، این در حالی است كه جمعیت 15 میلیونی سال 1355 به بیش از 53میلیون افزایش یافته. نسبت شهر نشینی كشور نیز از 46.1 درصد به 71.4 درصد رسیده است .چگونگی توزیع فضایی جمعیت در نظام شهری نشان می دهد كه توزیع فضایی جمعیت كشور به نفع شهرها پیوسته در حال افزایش بوده است.مقایسة بین این روند در ایران با سایر نقاط جهان نشان می دهد كه درحالی كه میزان شهرنشینی ایران وجهان در سال 1335 تقریباً برابر بوده، در سال 1390 نسبت شهرنشینی در ایران 22 درصد بیشتر از این نسبت در جهان بوده است . با روند فعلی، نسبت شهرنشینی كشورمان به نسبت شهرنشینی در كشورهای توسعه یافته نزدیك می شود (با5 درصد كمتر از این كشورها ). نظر به اینكه ایران جزء كشورهای در حال توسعه به شمار می آید، باید گفت باید انتظار داشت كه تاچند سال آینده، نسبت شهرنشینی كشور به رقم كشورهای توسعه یافته برسد و حتی از آنها نیز پیشی بگیرد.(فرهودی،60،1388) نکنه مهم در این خصوص این است که این فرایند در ایران به طورسریع و در یک نسل اتفاق افتاده است در حالیکه در کشور های توسعه یافته طی چندین نسل صورت پذیرفته است.

شهرهای ایران همگام با جریانات تاریخی ایران سیر پر فراز و نشیبی داشته اند. این سیر تکاملی بازتابش تا اوایل قرن حاضر در کالبد شهرهای ایران قابل مشاهده بود. آغاز دوره ی معاصر، شهر تاریخی با ده ها قرن مواریث فرهنگی را در مسیر دگرگونی ها و تحولات قرار داد. این تحولات کالبد جدیدی برای شهرهای ایران در بطن و پیکره ی آن پی افکند و دگرگونی های زیادی را در آن ها موجب گردید. این روند چنان شتاب گونه و سیل آسا بود که تمام ماحصل تاریخ شهر و شهرنشینی ایران را متحول ساخته و نه تنها مقطعی از جریان رشد شهرها قلمداد نگردید، بلکه نقطه ی آغازی از کالبد جدید شهرهای ایران به حساب آمد. بدین ترتیب عناصر جدید شهری در پیوند با کالبد گذشته شهرهای ایران مجموعه ای نامتجانس را پدید آورد. مسلما چنین دگرگونی و تحولی ریشه در اقتصاد سیاسی قرن حاضر دارد و پیگیری معضلات امروز شهرهای ما نتیجه ی دگرگونی های سیاسی اقتصادی و ادامه ی روند رشد شتابان شهرنشینی است که هر روز پیچیده تر و نسبت به گذشته بغرنج تر می گردد. اتخاذ هر تصمیمی قطعاً وابسته به بازنگری گذشته پویش شهرنشینی، علل شکل­گیری آن و جریان های تقویت کننده آن در ایران می باشد. لذا در جهت ساماندهی به کالبد شهری نیاز به برنامه ریزی منطقه ای هستیم.

با شهرنشینی سریع در ایران و افزایش تعداد شهرها و مدیریت نامناسب شهری در ایران ، شهرهای ایران دچار یک گسیختگی در نظم، طراحی مناسب شهری و مبلمان مناسب شدند.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 19 مهر 1397 01:29 ق.ظ

Beneficial postings. With thanks.
levitra levitra 20mg buy levitra levitra 20 mg levitra 10 mg prezzo buy levitra online levitra generic levitra without a doctor prescription buy levitra 20 mg levitra generic
سه شنبه 10 مهر 1397 01:20 ق.ظ

Appreciate it, Lots of stuff!

we use it cialis online store opinioni cialis generico look here cialis order on line cialis vs viagra acquistare cialis internet side effects for cialis cialis dosage recommendations only now cialis for sale in us are there generic cialis estudios de cialis genricos
شنبه 7 مهر 1397 11:18 ب.ظ

Very good data. Cheers.
cialis 5 mg para diabeticos cialis 50 mg soft tab cialis online deutschland cialis alternative only best offers 100mg cialis rx cialis para comprar generic low dose cialis buy cialis online legal overnight cialis tadalafil cialis online
شنبه 7 مهر 1397 07:51 ب.ظ

Fantastic content. Thanks!
how much does a cialis cost venta cialis en espaa generico cialis mexico achat cialis en itali cialis preise schweiz buying cialis on internet cialis daily dose generic cialis 100 mg 30 tablet buy name brand cialis on line cialis qualitat
چهارشنبه 28 شهریور 1397 04:38 ب.ظ

Nicely put. Appreciate it.
cialis tadalafil online cialis 20mg weblink price cialis tadalafil tablets compare prices cialis uk cost of cialis per pill only best offers 100mg cialis deutschland cialis online cialis professional yohimbe cialis therapie
سه شنبه 13 شهریور 1397 02:37 ق.ظ

Effectively spoken without a doubt! .
how to buy real viagra where can i buy real viagra buy viagra with prescription sildenafil citrate tablets buy viagra online no rx buy viagra with prescription where can you purchase viagra buy viagra prescription online buy viagra superdrug viagra generic online pharmacy
دوشنبه 12 شهریور 1397 07:06 ب.ظ

Wonderful data, Regards!
trusted tabled cialis softabs we like it cialis soft gel cialis coupons printable purchase once a day cialis cialis dose 30mg cialis online deutschland cialis 20 mg effectiveness viagra vs cialis buy brand cialis cheap safe dosage for cialis
دوشنبه 12 شهریور 1397 12:34 ق.ظ

You said this effectively!
cialis 05 cialis tablets for sale cialis canada on line cialis patent expiration tadalafil 5mg prezzo di cialis in bulgaria cialis reviews cialis en 24 hora we recommend cialis info buy cialis
یکشنبه 11 شهریور 1397 11:46 ق.ظ

You reported it very well.
tadalafil tablets we like it cialis soft gel brand cialis nl cialis generico en mexico viagra vs cialis side effects for cialis viagra cialis levitra low cost cialis 20mg tadalafilo pastillas cialis y alcoho
سه شنبه 23 مرداد 1397 02:42 ق.ظ

Tips well used..
buy viagra cheapest rx sildenafil where can you purchase viagra buy cheap viagra pills online can you buy viagra at walmart buy viagra soft online cheap viagra uk buy viagra uk cheap viagra purchase uk find viagra
دوشنبه 7 خرداد 1397 01:46 ق.ظ

Terrific knowledge. Regards!
generic cialis discount cialis cialis online non 5 mg cialis generici generic low dose cialis cialis generisches kanada cialis cuantos mg hay cialis bula wow cialis 20 buy cialis sample pack
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 02:58 ق.ظ

This is nicely expressed! !
usa cialis online deutschland cialis online purchasing cialis on the internet cialis generique acheter cialis meilleur pri dose size of cialis cialis coupon wow cialis 20 generico cialis mexico cialis savings card
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 02:20 ق.ظ

This is nicely said! !
viagra cheap no prescription buy viagra mastercard buy sildenafil viagra online viagra buy viagra online uk no prescription buy cheap viagra online with prescription canadian viagra online generic viagra pharmacy sildenafil uk natural viagra
جمعه 17 فروردین 1397 06:10 ب.ظ

Wonderful write ups. Kudos.
acheter cialis meilleur pri cialis tablets australia prices for cialis 50mg cialis e hiv cialis et insomni cialis daily dose generic buy original cialis estudios de cialis genricos il cialis quanto costa low dose cialis blood pressure
جمعه 3 فروردین 1397 01:49 ب.ظ

You reported that perfectly.
tadalafil generic cialis price thailand estudios de cialis genricos cialis wir preise side effects for cialis tadalafil 5mg cialis rezeptfrei sterreich cialis australia org tesco price cialis cialis tablets australia
یکشنبه 27 اسفند 1396 09:04 ب.ظ

Incredible a good deal of amazing data!
cialis side effects dangers side effects of cialis cialis alternative dosagem ideal cialis generic cialis at walmart cialis generico cialis australia org prescription doctor cialis cialis savings card cialis et insomni
جمعه 17 آذر 1396 07:31 ق.ظ
Hi there Dear, are you actually visiting this web page on a regular basis, if so after that you will absolutely take
pleasant knowledge.
جمعه 3 اردیبهشت 1395 03:17 ق.ظ
بزرگترین تولید کننده دستگاه های حضور و غیاب و دستگاه گشت و نگهبانی

دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی،
دستگاه حضور و غیاب تشخیص چهره،
دستگاه حضور و غیاب کارتی ،
جامع ترین نرم افزار حضور و غیاب،
نمایندگی دستگاه حضور و غیاب در سرتاسر کشور

به همراه قرعه کشی ماهانه سکه طلا
هم اکنون تماس بگیرید

ایمیل:araz1234@yahoo.com
تلفن: 09126231057
موسوی




























این پیام توسط سیستم آی الکسا ارسال شده است - در گوگل سرچ کنید : آی الکسا
سه شنبه 10 فروردین 1395 04:30 ب.ظ
با سلام
کانال تگرام دریافت نتایج زنده فوتبال
@munno95
همراه با قرعه کشی هفتگی و هدیه
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :